The investigation of acute viral hepatitis A and its complications in childhood/Cocuk yas grubu akut viral hepatit a olgulari ve komplikasyonlarinin irdelenmesi.
Article Type: Clinical report
Subject: Hepatitis A (Diagnosis)
Hepatitis A (Complications and side effects)
Hepatitis A (Care and treatment)
Children (Diseases)
Children (Diagnosis)
Children (Complications and side effects)
Children (Care and treatment)
Authors: Ulug, Mehmet
Yaman, Yontem
Yapici, Ferda
Ulug, Nuray Can
Pub Date: 06/01/2010
Publication: Name: Journal of Pediatric Infection Publisher: Aves Yayincilik Audience: Academic Format: Magazine/Journal Subject: Health Copyright: COPYRIGHT 2010 Aves Yayincilik ISSN: 1307-1068
Issue: Date: June, 2010 Source Volume: 4 Source Issue: 2
Geographic: Geographic Scope: Turkey Geographic Code: 7TURK Turkey
Accession Number: 295258194
Full Text: Abstract

Objective: Hepatitis A virus infections are a widespread disease with important morbidity and mortality in adults. The aim of this study is to evaluate the clinical and laboratory findings, treatment and prognosis of the acute viral hepatitis A cases in our hospital.

Material and Method: I In this study, 241 children diagnosed with acute viral hepatitis A were evaluated according to demographic and clinical characteristics between April 2007 and August 2008.

Results: Of the patients, 134 (55.6%) were male and 107 (44.4%) were female, and the mean age of the patients was 7[+ or -]5 years (range, 2-16). The incidence of hepatitis A was higher in autumn and winter. In 169 (70.1%) of the cases no route of transmission could be determined. The most common symptoms were jaundice (82.1%), weakness (80%), nausea (74.2%), anorexia (70.9%) and dark urine (68%). The most common signs were jaundice (94.2%), hepatomegaly (58.1%) and splenomegaly (21.6%). The total rate of hematological abnormalities was 43.1 % and fulminant hepatitis was seen in 1.2% of the patients. The mortality rate was determined as 0.8%.

Conclusions: Hepatitis A remains an important public health problem in the country. The disease causes more severe clinical symptoms and requires rest during the epidemic in adults. Therefore, hepatitis A vaccination may be useful in early childhood in hyperendemic regions. (Cocuk Enf Derg 2010; 4: 65-70)

Key words: Childhood, hepatitis A, complication

Ozet

Amac: Hepatit A, toplumda yaygin gorulen, onemli morbidite ve ileri yaslarda mortalite nedeni olabilen bir hastaliktir. Bu calismada, hastanemizde akut viral hepatit A tanisi almis olan hastalann klinik ve laboratuar bulgulari ile tedavi ve prognozlannin incelenerek tartisilmasi amaclanmistir.

Gerec ve Yontem: Bu calismada, hastanemizde Nisan 2007 ile Agustos 2008 tarihleri arasinda akut viral hepatit A tanisi ile izlenen 241 cocuk hasta demografik ve klinik ozellikleri acisindan incelendi.

Bulgular: Hastalarin 134'u (%55.6) erkek, 107'si (%44.4) kizdi ve yas ortalamasi 7[+ or -]5 (yas araligi, 2-16) yas olarak tespit edildi. Olgular en sik sonbahar ve kis aylarinda saptandi. Olgularin 169'unda (%70.1) herhangi bir bulasma yolu tespit edilemedi. En sik gorulen yakinmalar sarilik (%82.1), halsizlik (%80), bulanti (%74.2), ictahsizlik (%70.9) ve idrar renginde koyulasma (%68) idi. En sik gorulen bulgular ise ikter (%94.2), hepatomegali (%58.1) ve splenomegali (%21.6) idi. Olgulann %43,Vinde hematolojik anormallikler, %1.2'sinde ise fulminan hepatit gelisti. Genel mortalite hizi %0.8 olarak saptandi.

Sonuc: Hepatit A enfeksiyonu, ulkemizde hala onnemli bir halk sagligi problemi olmaya devam etmektedir. Hastalik, yas ilerledikce daha agir bir klinik tabloya yol acmaktadir. Bu nedenle hiperendemik bolgelerde hepatit A asisinin erken cocukluk caginda yapilmasi yararli olabilir. (Cocuk EnfDerg 2010; 4: 65-70)

Anahtar kelimeler: Cocukluk cagi, hepatit A, komplikasyon

Giris

Hepatit A virusu (HAV) Picornaviridae ailesi icinde yer alan, yaklasik 27-28 nm capinda, lineer pozitif polariteli ve tek sarmalli RNA iceren, zarfsiz bir virustur (1). Akut viral hepatit A (AVHA) ise HAVin neden oldugu, geri kalmi[section] ve gelismekte olan ulkelerde daha fazla olmak uzere tum dunyada gorulen, asi ile korunulabilen, bildirimi zorunlu bir enfeksiyon hastaligidir.

Cocukluk caginda daha sik olmakla birlikte her yasta ve her cinste gorulebilir (2). Sosyoekonomik duzey dusuklugu, kalabalik ortamlarda yasma, anne ve babanin egitim duzeyi dusuklugu, kirsal kesimde bulunma ve kotu hijyen kosullarina paralel olarak AVHA prevalansi artmaktadir (3). Centers for Disease Control and Prevention (CDC) her yil Amerika'da yaklasik 143 bin, dunyada ise yaklasik 1.4 milyon AVHA enfeksiyonu goruldugunu bildirmektedir (4). Ulkemizdeki AVHA seroprevalansinin ise gelisjnekte olan ulkelere benzerlik gosterdigi ve cesitli calismalarda 0-10 yas arasinda %40'in altinda iken, 15 yas uzeri grupta %90'ni gectigi bildirilmektedir (5-8).

Olgular siklikla sonbahar ve kis aylarinda izlenir (1). AVHA'da temel bulas fekal-oral yolladir ve genellikle virus iceren diski ile kontamine olmus besin ya da su araciligi ile yayilmaktadir. Ayrica parenteral yolla ve aile icinde ozellikle kalabalik yasam kosullarinda yakin temas sonucu bireyden bireye bulas gerceklesebilmekle birlikte olgulann onemli bir kisminda bulas yolu saptanamamaktadir (2,9).

AVHA karacigerin nekroinflamatuar yaniti ile karakterize olup, klinik tablo asemptomatik formdan fulminan enfeksiyona kadar degisir (2). Urtiker, akut bobrek yetmezligi, nefrotik sendrom, meningoensefalit, tacsiz kangrenli kolesistit, hematolojik ve kardiovaskuler komplikasyonlar AVHA enfeksiyonuna eslik edebilir. Aynca transvers miyelit, diyabetes mellitus, Guillain-Barre Sendromu, akut pankreatit ve plevral effuzyon gibi komplikasyonlar da ortaya cikabilir (10).

Ulkemizde hepatit A ile ilgili yapilan calismalarin tamamina yakini lokal seroprevalans cali[section]malandir ve olgulann epidemiyolojik, klinik ve laboratuar verilerinin degerlendirildigi vaka serisi calismalari az sayidadir. Bu calismada, iki ilce devlet hastanesinde AVHA tanisi alan olgulann demografik, klinik ve laboratuar verileriyle birlikte komplikasyonlarmin irdelenmesi amaclanmistir.

Gerec ve Yontem

Bu calisma, Midyat Devlet Hastanesi Cocuk Sagligi ve Hastaliklari ile Enfeksiyon Hastaliklari ve Nusaybin Devlet Hastanesi Cocuk Sagligi ve Hastahklan polikliniklerinde, Nisan 2007 ile Agustos 2008 tahhleri arasmda, AVHA tanisi alan cocuk ya[section] grubu 241 olgunun epidemiyolojik, klinik, laboratuar verileri ve gelisen komplikasyonlarmin retrospektif olarak degerlendirilmesi ile yapildi.

AVHA tanisi, akut viral hepatitle uyumlu semptom ve bulgularin varligi ile birlikte serum transaminaz seviyelerinde normale gore bes-alti kat artis ve viral hepatit belirleyicisi olarak da anti-HAV IgM pozitifligi ile kondu.

Epidemiyolojik olarak olgularin yas, cinsiyet, mevsimlere gore gorulme sikligi, muhtemel bulas yollanna gore dagilimlari ve hastaneye basvuru suresi degerlendirildi. Klinik olarak hastalarda en sik gorulen yakinma ve bulgular ile gelisen komplikasyonlar incelendi. Laboratuar verileri olarak da total beyaz kure sayisi (BK), hemoglobin, trombosit sayisi, eritrosit sedimantasyon hizi (ESH), C-reaktif protein (CRP), karaciger hasarimn gostergesi biyokimyasal degerler (ALT: Alanin aminotransferaz, AST: Aspartat aminotransferaz, ALP: Alkalin fosfataz, GGT: Gama-glutamil transpeptidaz, total ve direkt bilirubin, total protein, albumin ve protrombin zamani) degerlendirildi.

Verilerin analizi SPSS 13.0 for Windows paket programi ile yapildi. Tanimlayici istatistikler surekli ve siralanabilir degiskenler icin sonuclar ortalama+standart sapma, ortanca (minimum-maksimum) biciminde, kategorik degiskenler ise "%" olarak ifade edildi.

Bulgular

Bu calismada, 241 cocukluk cagi AVHA olgusu irdelendi. Olgularin 134'unu (%55.6) erkekler, 107'sini (%44.4) kizlar olusturuyordu. Olgularin yas ortalamasi 7[+ or -]5 yil (yas araligi, 2-16 yil) idi. Olgularin yas gruplarina gore dagilimi yapildiginda; 0-5 yas grubunda 79 (%32.8), 6-10 yas grubunda 96 (%39.8), 11-15 yas grubunda 45 (%18.7) ve 15 yas ustunde 21 (%8.7) olgu bulunuyordu.

Olgular en sik sonbahar ve kis aylarinda gorulurken Aralik (n=47, %19.5), Kasim (n=40, %16.6) ve Ocak (n=33, %13.7) aylan ilk sirada yer aldi (Sekil 1). Olgularda asilanma durumu incelendiginde hicbirinin hepatit A asisi yaptirmamis olmasi dikkat cekiciydi. Ayrica olgularin 169'unda (%70.1) bulas icin herhangi bir risk faktoru bulunamazken 72'sinde (%29.9) yakin cevrede enfeksiyonlu hasta ile temas oykusu vardi.

Olgularin ortalama hastaneye basvuru suresi 4.7[+ or -]2.8 (gun araligi, 1-22) gun idi. Hastalarda en fazia karsilasilan basvuru sikayeti sirasiyla; gozlerde ve tum vucutta sarilik (n=198, %82.1), halsizlik (n=193, %80), bulanti (n=179, %74.2), istahsizlik (n=171, %70.9) ve idrar renginde koyulasma (n=164, %68) iken klinik bulgular ise sirasiyla ikter (n=224, %93), hepatomegali (n=140, %58,1) ve splenomegali (n=51, %21.6) idi (Tablo 1). Olgulann altisinda (%2.5) atipik klinik seyir izlendi. Kolestatik hepatit iki olguda (%0.8), relapsing hepatit bir olguda (%0.4) ve fulminan hepatit uc olguda (%1.2) gelisti. Fulminan hepatit gelisen hastalar ileri bir merkeze sevk edildiler ve bu hastalardan ikisi (%66) kaybedildi. AVHA olgularinda genel fatalite hizi ise %0.8 olarak saptandi.

Hastalarin tamaminda serum ALT, AST, ALP, GGT, total bilirubin ve direkt bilirubin duzeyi yuksek bulundu (Tablo 2). Aynca olgularin 24'unde (%10) lokositoz (BK>10200/[mm.sup.3]), besinde (%2) lokopeni (BK< 4600/[mm.sup.3]) ve 14'unde (%5.8) trombositopeni tespit edildi (Tablo 3). Olgularin ortalama ESH ve CRP degerleri sirasiyla 19.5[+ or -]16.4 (aralik, 1 -90 mm/ saat) ve 6.3[+ or -]9.7 (aralik, 0.5-98.6 mg/dl) idi. Hastalarin %13.6'sinda ESH>20 mm/saat ve %17.8'inde CRP>8 mg/ di idi. Ayrica olgularin dokuzunda (%3.7) serum fibrinojen duzeyi dusuk bulundu.

Olgularin 104'unde (%43.1) hematolojik komplikasyon olarak lokopeni (n=5), lokositoz (n=24), notropeni (n=14), anemi (n=34), trombositoz (n=19), trombositopeni (n=14), anemi ve trombositopeni (n=5), anemi ve lokopeni (n=1) tespit edilirken uc olguda (%1.3 ) urtiker, birer olguda da (%0.4) akut glomerulonefrit ve plevral effuzyon saptandi. Olgularin 227'sine (%94.2) ayaktan semptomatik tedavi uygulanirken 14'une (%5.8) hastaneye yatis yapilarak tedavi uygulandi.

Tartisma

AVHA cocukluk caginda siklikla rastlanan, kroniklesmeyen ve nadiren olume sebep olan bir enfeksiyon hastaligidir (4).

Ulkemiz HAV enfeksiyonu acisindan genel olarak orta duzeyde endemisiteye sahip bolge olarak degerlendirilmekle birlikte endemisite cografi bolgelere ve sosyoekonomik duruma gore farkliliklar gosterebilmektedir (6,11). Ornegin Dogu ve Guneydogu Anadolu Bolgeleri'ndeki sehirlerde, gelismekte oian ulkelerdeklne benzer, ulke ortalamasinin uzerinde bir seropozitiflik orani ve ustelik daha erken yasta virus ile karsilasma bildirilmektedir (12). Dolayisiyla bu bolgeler Dunya Saglik Orgutu tarifine gore hiperendemik bolge tanimina uymaktadir.

AVHA gelisen olgularda cinsiyet farki beklenmemekle birlikte erkek oraninin fazia oldugu calicmalar mevcuttur (13,14). Sunulan calismada da erkek/kiz olgu orani 1.25 idi. Bu sonuclara dayanarak hastaligin erkek hastalarda daha semptomatik seyrettigi ya da erkek hastalarin bulas acisindan daha fazia riskli davranislarda bulunduklari ducunulebilir. Bes yas alti cocuklarin %90' indan fazlasinda tamamen belirtisiz gecirilen HAV enfeksiyonu yetiskin yaslarda %70-80 semptomatik ve ikterli seyir gosterir (6). Sunulan calimada ise olgularin %33'unu 0-5 yas grubu olusturmustur ve ikter tespit edilemeyen 17 olgunun 11 'i (%64.7) bu yas grubundan idi. Olgularin yas ortalamalari Foussal ve ark.nin (15) calismasinda 6.6 yil, Taskesen ve ark.nin (13) calismasinda 6.9[+ or -]3.5 yil iken bu calismada 7[+ or -]5 yil olarak tespit edilmistir. Olgularin buyuk cogunlugunu okul oncesi cocuklar ve ogrencilerin olusturmasi; toplu yerde yasama, kalabalik aile ve kotu hijyen sartlarinin en onemli hazirlayici faktorler oldugunu dusundurmektedir. Olgulari bulas yollari incelendigi zaman 169 (%70.1) olguda bulas icin herhangi bir risk faktoru bulunmazken, yakin cevrede enfeksiyon en fazla tespit edilen bulas yolu olmustur. Turgut ve ark.nin (16) calismasinda olgularin %53'unde, Tekin'in (14) calicmasinda ise %74.8'inde enfeksiyon kaynagi tespit edilememistir. Bununla beraber, ilcelerimizin koyden goc aldigi icin artan nufus yogunlugu, alt yapi hizmetleri ve sosyoekonomik durumun bu artisa yanit verecek boyutta gelismemesi, ilce merkezlerinde yeterli temiz icme ve kullanma suyu sikintisi, ozellikle fekal-oral yolla bulasan enfeksiyon hastaliklari icin ciddi tehditler olusturmaktadir. AVHA olgularinin mevsimsel dagilim oranlanna bakildiginda ise olgulann en fazla sonbahar ve kis aylannda (Sekil 1) goruldugu saptanmistir. Bu durumun literatur ile de uyumlu oldugu gorulmustur (7,17,18).

HAV enfeksiyonunun; ozellikle cocuklarda belirtisiz gecirilmesi veya genellikle hekime bacvurmayi dusundurmeyecek sekilde ates, halsizlik, istahsizlik gibi ozellik goostermeyen belirtiler varligi nedeniyle, vakalarin yakalanmasi ve tanisi oldukca guctur. Bu calicmada olgularin sikayetlerinin hastaneye basvurmadan once baslama suresi 4.7[+ or -]2.8 gun olarak tespit edilirken, bu oran Husain ve ark.nin (19) calismasinda 6[+ or -]3,6 gun, Taskesen ve ark.nin (13) calismasinda 7.9[+ or -]6.4 gun olarak saptanmistir. Hastalann ortalama basvuru suresinin literatur ile uyumlu oldugu gorulmustur. Yasa ve ark.nin (20) calismasinda hastalarin basvuru anindaki en sik gorulen sikayetleri sanlik (%82.7), halsizlik (%57.7), kann agrisi (%52.5), istahsizlik (%45.9) ve idrar renginde koyulasma (%40) iken Taskesen ve ark.nin (13) calismasinda sanlik (%73.8), kusma (%52.3), ates (%42.8), kann agrisi (%38.1) ve halsizlik (%26.1) ilk siralarda yer almistir. Sunulan calismada ise sarilik, halsizlik, bulanti, istahsizlik ve idrar renginde koyulasma en sik gorulen sikayetler olmustur. Sikayetlerin siklik sirasinda farklilik olsa da literatur ile uyumlu oldugu gorulmustur. Hastalarin %50-80'inde hepatomegali, %4-9'unda splenomegali ve lenfadenopati saptanabilir (6). Sunulan calismada en sik saptanan klinik bulgular sirasiyla ikter, hepatomegali, splenomegali, ates ve lenfadenopati idi. Bu verilerin de literatur ile uyumlu oldugu gorulmustur (11,14,18).

AVHA'da tani oyku, fizik muayene ve laboratuar bulgulan ile konulur. Semptom ve bulgular nonspesifik olmasina ragmen laboratuar bulgulan karakteristiktir. Genel olarak BK normal ya da hafifce dusuk, hemoglobin ve hematokrit duzeyleri normal, minor pihtilasma bozukluklan ve fibrinojen duzeyinde azalmalar gorulebilir (21). Bu calismada, BK olgularin %88'inde, hemoglobin duzeyi %85.9'unda normal olarak bulunurken %3.7'sinde fibrinojen dusuklugu, %5.8'inde trombositopeni saptanmistir. Bu olgularda en onemli ozellik serum transaminaz duzeylerinde meydana gelen dramatik yuksekliklerdir. Transaminazlarin yuksek degerleri hepatoselluler hasann kantitatif ve duyarli birer gostergesidir. Aynca ALP, GGT ve total bilirubin duzeyleri de yukselir. Serum albumin duzeyi komplike olmamis HAV enfeksiyonunda genellikle normaldir, nadiren dusukluk gosterir. Protrombin zamanin da ise asiri uzamalar sik gorulmez, varligi ciddi bir sentez defektine icaret eder ve fulminan hepatit gelisiminin habercisi olabilir (6). Sunulan calismada olgularin tumunde serum transaminazlar, ALP, GGT, total bilirubin seviyeleri yuksek, albumin duzeyi normal olarak bulunmustur. Fulminan hepatit gelisen uc olguda ise protrombin zamani cok yuksek tespit edilmistir.

AVHA kroniklesmeden genellikle komplikasyonsuz ve spontan olarak iyilesir. Bununla beraber, olgulann %7'sinde atipik seyir gorulebilir (14). Kolestatik, relapsing ve fulminan hepatit gorulebilecek atipik klinik formlardir. Kolestatik hepatit, akut hepatit atagini takiben serum transaminaz seviyeleri normale dogru inerken, serum bilirubin seviyesi 15 mg/di'nin uzerinde, sekiz haftadan uzun suren bir sarilik periyodu ile karakterizedir. Bu klinik tabloya kasinti, ishal ve kilo kaybi eslik edebilir. Prognozu genellikle iyidir. Relapsing hepatit ise hastalarda klinik ve biyokimyasal belirtilerin kismen veya tamamen duzelmesinden 15-90 gun sonra tekrar klinik ve biyokimyasal bulgulann ortaya cikmasi ile karaktehze bir durumdur, bu tablonun da prognozu genellikle iyidir. Fulminan hepatit tablosu nadir gorulen ciddi bir tablodur. Karaciger islevlerinin birden ve agir bir bicimde bozulmasi ile karakterizedir. Klinikte sariligin artisj, karaciger fonksiyonlannda bozulma, kanama diyatezi, hepatik ensefalopati ve koma gelisimi gorulur. AVHA olgulannin %0.1 'inden azinda fulminan hepatit gelisir ve diger etkenlerle medyana gelen fulminan hepatitlerle karsilastmldiginda yasama sansi daha yuksektir (%40) ve fatalite hizi %0.14 olarak hesaplanmistir (8). Papavangelou ve ark.nin (22) calismasinda fatalite hizi 5-14 yas arasi cocuklarda %0.04, 49 yas uzerinde %2.7 olarak bulunmustur. Tosun ve ark.nin (23) calismasinda %0.45 oraninda fulminan, %0.9 relapsing hepatit gelismistir ve fulminan hepatit gelisen iki olgudan biri kaybedilmistir. Kamath ve ark.nin (24) calismasinda %2.9 oraninda fulminan, %2.1 kolestatik hepatit tespit edilmistir. Sunulan calismada ise olgulann %2.5'inde atipik klinik seyir izlenmis olup bunlardan ucu fulminan hepatit tablosunda idi. Fulminan hepatit gelisen olgulann da %66.7'si kaybedildi.

AVHA bazen onemli kompllkasyonlara da yol acabilmektedir. Bunlann da onemli bir bolumunu hematolojik komplikasyonlar (Lokopeni, lokositoz, notropeni, anemi, trombositopeni, trombositozis, pansitopeni) olusturmaktadir. Bu calismada tespit edilen hematolojik komplikasyonlar Tablo 4'de literatur verileri ile karsilastirildi (13,20,25-27). Anemi ve lokositoz en sik izlenenler idi. Bununla beraber, hematoloji disi komplikasyon olarak Yasa ve ark.nin (20) calicmasinda urtiker (%1.7), batinda asit (%1.7), akut glomerulonefrit ve plevral effuzyon (%0.6) gorulurken Taskesen ve ark. nin (13) calismasinda hepatik ensefalopati (%9.5), batinda asit ve plevral effuzyon (%2.4), Kamath ve ark.nin (24) calismasinda major gastrointestinal kanama, intraserebral kanama ve hipoglisemi (%0.7), ensefalopati (%1.4) izlenmistir. Sunulan calismada ise urtiker (%1.3), akut glomerulonefrit ve plevral efuzyon (%0.4) tespit edilmistir.

HAV enfeksiyonu icin ozel, etkili bir tedavi yontemi yoktur ve enfeksiyon kendi kendini sinirlar. Hastalann hastaneye yatmlmasi genellikle gerekmez, sadece destek tedavisi yapilabilir. Fulminan hepatit, koagulopati, ensefalopati gibi komplikasyonlari bulunan, kann agnsi ya da kusma ile birlikte inatci bulantilan bulunan, serum bilirubin ya da transaminazlari yuksek duzeyde bulunan hastalar hastaneye yatmlabilirler (6). Bu calismada ise olgularin %5.8'ine hastaneye yatisi yapilarak destek tedavisi (intravenoz dengeli elektrolit ve glikoz iceren sivilar, antiemetik, K vitamini) verilmistir.

Sonuc olarak AVHA enfeksiyonu ulkemizde hala onemli bir halk sagligi problemi olmaya devam etmektedir. Bolgemizde hepatit A asilamasi sadece ailesi tarafindan ozel hastane veya ozel polikliniklere goturulen cocuklara yapilmakta olup, bagisiklamanin cok dusuk oranda kaldigi tahmin edilmektedir. Hastaligin yas ilerledikce daha agir bir klinik tabloya yol actigi ve istirahat gerektirdigi icin, salginlar esnasinda ciddi zaman ve isgucu kaybina neden oldugu bilinmektedir. Maliyet-etkinlik konusu ve gelisebilecek olumcul komplikasyonlar goz onune alindiginda ozellikle bolgemiz gibi hiperendemik bolgelerde hepatit A asisinin erken cocukluk caginda yapilmasinin yararli olacagini dusunmekteyiz. Ayrica asilamanin yani sira egitimle birlikte sanitasyon tedbirlerinin etkin bir sekilde kullanilmasi ve altyapi eksikliklerinin giderilmesi AVHA enfeksiyonun gorulme oranini onemli derecede azaltabilecegi kanaatindeyiz.

Cikar Catismasi

Yazarlar herhangi bir cikar catismasinin soz konusu olmadigini bildirmislerdir.

Kaynaklar

(1.) Lemon S. Type A viral hepatitis: epidemiology, diagnosis, and prevention. Clinical Chemistry 1997; 43: 1494-9.

(2.) Dokmetas i. HAV enfeksiyonunun epidemiyolojisi ve patogenezi. In Tabak F, Bahk i,Tekeli E eds. Viral Hepatit 2007. Ankara: Viral Hepatitle Savasim Dernegi, 2007: 52-60.

(3.) Tekay F. Hakkari devlet hastanesine basvuran 0-14 yas grubu cocuklarda hepatit A sikligi. Dicle Tip Derg 2006; 33: 245-7.

(4.) Altindis M, Cetinkaya Z, Aktepe OC, ve ark. Afyon'da hapatit A virus sikligi ve bir hepatit A virus salgini irdelemesi "Erkmen". Viral Hepatit Dergisi 2006; 11: 30-4.

(5.) Turker T, Babayigit MA, Tekbas OF, ve ark. GATA Egitim ve Arastirma Hastanesi'ne 2002-2004 yillan arasmda viral hepatit nedenli yatislann sikligi ve dagilimi. Gulhane Tip Dergisi 2006; 48: 125-31.

(6.) Ceyhan MN. Ankara'da bir ilkogretim okulunda hepatit A seropozitiflik prevalansi ve etkileyen etmenler ile bir yillik insidansi (Uzmanhk Tezi). Ankara: Gazi Universitesi Tip Fakultesi, Halk Sagligi Anabilim Dah, 2007.

(7.) Turhan E, Cetin M. Mustafa Kemal Universitesi Tip Fakultesi Egitim, Arastirma ve Uygulama Hastanesi'ne basvuran hastalarda hepatit A seroprevalansi. Viral Hepatit Dergisi 2007; 12: 30-4.

(8.) Arslan K. Cocukluk cagi hepatit A seroprevalansi (Uzmanlik Tezi). Istanbul: T.C. Saglik Bakanhgi, Haseki Egitim ve Arastirma Hastanesi, Cocuk Sagligi ve Hastahklan Klinigi, 2006.

(9.) Karsligil T, Eksi F, Balei i, Belgin R. Bolgemizde A ve E hepatitlerinin seroprevalansi. Viral Hepatit Dergisi 2003; 8: 155-9.

(10.) Brundage SC, Fitzpatrick AN. Hepatitis A. Am Fam Physician 2006; 73: 2162-8.

(11.) Colpan A, Bodur H, Erbay A, Akinci E, Ongoru P, Eren S. Akut viral hepatit olgulannin degerlendirilmesi. Viral Hepatit Dergisi 2003; 8: 20-4.

(12.) Ozen M, Yologlu S, Isik Y, Tekerekoglu MS. Turgut Ozal Tip Merkezi'ne bacvuran 2-16 ya[section] grubundaki cocuklarda Anti-HAV Ig G seropozitifligi. Turk Ped Ars 2006; 41: 36-40.

(13.) Tackesen M, Tas MA, Ecer S, Ozel A, Karabiberoglu S. Akut viral hepatit A olgulannin klinik ve laboratuar bulgulannin degerlendirilmesi. Dicle Tip Derg 2008; 35: 155-8.

(14.) Tekin B. Selcuk Universitesi Meram Tip Fakultesi Klinik Bakteriyoloji ve infeksiyon Hastahklan Klinigi'nde 1990-2004 yillari arasi yatirilarak izlenen akut viral hepatit olgulannin degerlendirilmesi (Uzmanlik Tezi). Konya: Selcuk Universitesi Meram Tip Fakultesi, Klinik Bakteriyoloji ve infeksiyon Hastaliklari Anabilim Dali, 2004.

(15.) Foussal MD, Picon C, Sorrentino A. Hepatitis A in childhood. The type of an infectious disease iceberg. Acta Gastroenterol Lationam 2002; 32: 101-5.

(16.) Turgut H, Turhanoglu M, Aydin K ve ark. Akut viral hepatit olgularinin etiyolojik ve epidemiyoljik ozellikleri. infeksiyon Dergisi 1992; 6: 243-5.

(17.) Kilic H, Sahin i, Yildirim MS, Koc AN, Arinc H. HAV seroprevalansinin yas ve mevsimsel analizi. Viral Hepatit Dergisi 1996; 2: 70-2.

(18.) Eker A, Tansel O, Kuloglu F, Akata F. Akut viral hepatit A ve B olgularinin degerlendirilmesi. Viral Hepatit Dergisi 2005; 10:144-9.

(19.) Husain E, Al-Tawfiq JA, Husain K. Epidemiology and outcome of severe hepatitis A infection in children in Kuwait. Med Princ Pract 2006; 15: 266-9.

(20.) Yasa O, Dursun F, Fedakar A, Erguven M. Akut hepatit A vakalari ve ekstrahepatik komplikasyonlar. Cocuk Dergisi 2005; 5: 48-50.

(21.) Kanra G, Kara A. Hepatit virusu ve hepatit A. Katki Pediatri Dergisi 1998; 19: 575-93.

(22.) Papavangelou G. Epidemiology of hepatitis A in Mediterranean countries. Vaccine 1992; 10: 63-6.

(23.) Tosun S. HAV enfeksiyonunda klinik ve korunma. In Tabak F, Balik I, Tekeli E eds. Viral Hepatit 2007. Ankara: Viral Hepatitle Savasim Dernegi, 2007: 62-93.

(24.) Kamath SR, Sathiyasekaran M, Raja TE, Sudha L. Profile of viral hepatitis A in Chennai. Indian Pediatr 2009; 46: 642-3.

(25.) Akarsu S, Erensoy A, Elkiran O, Kurt A, Citak-Kurt AN, Aygun AD. Akut viral hepatit A ve B tanih hastalarda hematolojik anormallikler. Cocuk Enf Derg 2008; 3: 90-5.

(26.) Venkataravanamma P, Rau AT. Severe thrombocytopenia in association with hepatitis A. Indian Pediatr 2004; 41: 1178-9.

(27.) Kanra G, Tezcan S, Badur S. Turkish National Study Team. Hepatitis A seroprevalance in a random sample of Turkish population by simultaneous EPI cluster and comparison with surveys in Turkey. Turk J Pediatr 2002; 44: 204-10.

Mehmet Ulug [1], Yontem Yaman [2], Ferda Yapici [3], Nuray Can Ulug [4]

[1] Ozel BSK Anadolu Hastanesi, Enfeksiyon Hastaliklari Klinigi, Kutahya, Turkiye

[2] Dr. Behcet Uz Cocuk Hastaliklari ve Cerrahisi Egitim ve Arastirma Hastanesi, Cocuk Sagligi ve Hastaliklari Klinigi, Izmir, Turkiye

[3] Ozel Sante Plus Hastanesi, Cocuk Sagligi ve Hastaliklari Klinigi, Istanbul, Turkiye

[4] Ozel BSK Anadolu Hastanesi, Noroloji Klinigi, Kutahya, Turkiye

Gelis Tarihi: 04.01.2010

Kabul Tarihi: 05.04.2010

Yazisma Adresi:

Correspondence Address:

Dr. Mehmet Ulug, Ozel BSK Anadolu

Hastanesi, Enfeksiyon

Hastaliklari Klinigi, Kutahya, Turkiye

Tel.: +90 532 447 57 56

E-posta: mehmetulug21@yahoo.com

doi: 10.5152/ced.2010.04
Tablo 1. Akut viral hepatit A olgularinda semptom ve klinik
bulgularin gorulme sikligi

                           n     %

               Semptomlar

Sarilik                    198   82.1
Halsizlik                  193   80
Bulanti                    179   74.2
Istahsizlik                171   70.9
idrar renginde koyulasma   164   68
Kusma                      147   61
Karin agrisi               74    30.7
Gaita renginde acilma      67    27.8
Ates                       43    17.8
Kasinti                    33    13.6
Eklem-kas agrisi           24    10
ishal                      14    5.8
Kabizlik                   9     3.7
Burun kanamasi             5     2
Bilinc degisikligi         3     1.3

           Klinik bulgular

ikter                      227   93
Hepatomegali               140   58.1
Splenomegali               51    21.2
Ates                       14    5.8
Lenfadenopati              7     2.9
Deri dokuntusu             3     1.3
Petesi                     3     1.3

(n : Olgu sayisi)

Tablo 2. Akut viral hepatit A olgularinda basvuru esnasinda
karaciger hasarinin gostergesi biyokimyasal degerler

                                  Ortalama [+ or -] SS   (min.-mak.)

ALT (10-35 U/L)                   1227.4 [+ or -] 696     (170-4160)
AST (10-40 U/L)                   1025 [+ or -] 743.6     (177-3605)
ALP (53-128 U/L)                  853.8 [+ or -] 539.2     (55-2880)
GGT (0-50 U/L)                    151.2 [+ or -] 91.6      (20-552)
Total bilirubin (0.3-1.2 mg/dl)     6.5 [+ or -] 4.6      (0.5-43.2)
Direkt bilirubin (<0.3 mg/dl)       4.7 [+ or -] 3.8      (0.3-36.1)
Total protein (6.2-8 g/dl)           7 [+ or -] 0.9       (5.1-8.9)
Albumin (4-5.9 mg/dl)               3.7 [+ or -] 0.4      (2.3-4.7)
Protrombin zamarn (10-14 sn)       15.2 [+ or -] 3.7     (10.2-45.6)
Fibrinojen (200-400 mg/dl)        215.7 [+ or -] 65.6      (68-422)

(SS: Standart sapma, ALT: Alanin aminotransferaz, AST: Aspartat
aminotransferaz, ALP: Alkalin fosfataz, GGT: Gama-glutamil
transpeptidaz)

Tablo 3. Akut viral hepatit A olgularinda hematolojik degerler

                                               n      %

BK (4600-10200/[mm.sup.3])

                                    <4600      5      2
                                 4600-10200    212    88
                                   >10200      24     10

N6trofil/[mm.sup.3])

                                    <500       --     --
                                  500-1000     --     --
                                  1000-1500    14     5.8
                                    >1500      227    94.2

Hemoglobin (9,5-15,5 g/dl)

                                    <9,5       34     14.1
                                  9,5-15,5
                                    >15,5      207
                                     --        85.9
                                     --

Trombosit (142-424/ K/ul)

                                    <142       14     5.8
                                   142-424     208    86.4
                                    >424       19     7.8

Toplam hematolojik komplikasyonlu olgu sayisi  104    43.1

(n: Olgu sayisi, BK: Total lokosit sayisi)

Tablo 4. Sunulan calismada tespit edilen hematolojik
komplikasyonlarin literatur ile karsilastirilmasi

                    Taskesen           Yasa            Akarsu
                 ve ark. (11) %   ve ark. (19) %   ve ark. (25) %

Lokopeni               --              9.5              0.9
Lokositoz              --               --              20.8
Notropeni              --               --              6.2
Anemi                 26.1             9.5              15.5
Trombositopeni        7.1              11.3             4.3
Trombositozis          --               --              11.5
Pansitopeni            --               --
Toplam                 --               --              59.3

                 Venkataravanamma       Kanra        Sunulan calisma
                  ve ark (26) %     ve ark. (27) %          %

Lokopeni               7.4               9.5                2
Lokositoz              10.8               --               10
Notropeni               --                --               5.8
Anemi                  12.6              9.5              14.1
Trombositopeni         19.3              11.3              5.8
Trombositozis           --                --               7.8
Pansitopeni            0.9                --               --
Toplam                  --               30.3             43.1

Sekil 1 Akut viral hepatit A olgularinin aylara gore dagilimi

Olgu sayisi

Ocak         33
Subat        25
Mart         27
Nisan        18
Mayis         6
Haziran       3
Temmuz        7
Agustos       3
Eylul        14
Ekim         18
Kasim        40
Aralik       47

Note: Table made from bar graph.
Gale Copyright: Copyright 2010 Gale, Cengage Learning. All rights reserved.