The effects of vitamin D treatment on the pain and the quality of life in elderly women/Yasli kadinlarda D vitamini tedavisinin agri ve yasam kalitesi uzerine etkileri.
Abstract: Aim: Vitamin D synthesis in the body is reduced by older ages. It is known that in this age group with occurrence of vitamin D deficiency there is an increase in the number of muscle weakness, musculoskeletal system pain, balance impairment and falling. Quality of life is also negatively affected because of these problems. The aim of the present is to evaluate the effects of vitamin D treatment on pain and quality of life.

Material and Methods: Fifty six patients over 65 years old with established vitamin D deficiency (<50 nmol/l) were enrolled in the study. 23 patients were given alphacalcidol 1 mg and elementary calcium 500 mg a day and the control group received elementary calcium 500 mg a day. All the patients were evaluated by visual analog scala (VAS), beck depression scale (BDS) and Short Form-36 (SF-36) at the starting of the treatment and at the end of 3rd and 6th months.

Results: Pain relief started at 3rd month and continued till 6th month with vitamin D treatment (p<0.01) as pain increased in the calcium group. A marked decrease in the pain examination of SF-36 questionnaire and a significant increase in the social function subgroup (p<0.05) were found. No statistically significant between-group difference was found in Beck depression scala evaluation (p>0.05).

Conclusion: It is observed that with alphacalcidol treatment the pain is reduced and thus the adaptation of the patients to social life is increased. (From the World of Osteoporosis 2010;16:9-12)

Key words: Vitamin D, pain, quality of life

Amac: Ilerleyen yasla birlikte vucutta azalan D vitamini sentezi nedeniyle kas gucsuzlugu, kas-iskelet sistemi agrisi, denge bozuklugu ve dusme sayisinda artis gorulmektedir. Olusan bu problemler nedeniyle yasam kalitesi de olumsuz etkilenmektedir. Bu calismada, D vitamini tedavisinin agri ve yasam kalitesi uzerine etkilerinin degerlendirilmesi amaclanmaktadir.

Gerec ve Yontemler: Calismaya 65 yas ve uzerinde D vitamini eksikligi saptanan (<50 nmol/l) 56 hasta alindi. Yirmi uc hastaya gunde 1 mg alfakalsidol ve 500 mg elementer kalsiyum, kontrol grubuna ise gunde 500 mg elementer kalsiyum verildi. Tum hastalar tedavinin baslangicinda, 3. ve 6. ayin sonunda gorsel analog skala (GAS), Kisa Form-36 anketi (KF-36) ve beck depresyon olcegi (BDO) ile degerlendirildi.

Bulgular: D vitamini tedavisi ile agrida azalmanin 3. ayda baslayip 6. ayda devam ettigi (p<0,01); kalsiyum grubunda ise agrinin arttigi tespit edildi. KF-36 anketinin agri sorgulamasinda belirgin azalma ve sosyal fonksiyon alt grubunda anlamli bir artis bulundu (p<0,05). Beck depresyon olcegi degerlendirmesinde ise gruplar arasinda istatistiksel olarak anlamli bir farklilik tespit edilmedi (p>0,05).

Sonuc: Alfakalsidol tedavisiyle agrinin azaldigi ve boylelikle hastalarin sosyal yasama adaptasyonunun arttigi gozlenmistir. (Osteoporoz Dunyasindan 2010;16:9-12)

Anahtar kelimeler: Vitamin D, agri, yasam kalitesi
Article Type: Clinical report
Subject: Osteoporosis (Complications and side effects)
Osteoporosis (Care and treatment)
Pain (Risk factors)
Pain (Care and treatment)
Alfacalcidol (Health aspects)
Calcifediol (Health aspects)
Vitamin D (Health aspects)
Authors: Kaya, Umran
Saygi, Evrim Karadag
Akyuz, Gulseren
Pub Date: 04/01/2010
Publication: Name: From the Osteoporosis World Publisher: Galenos Yayincilik Audience: Academic Format: Magazine/Journal Subject: Health Copyright: COPYRIGHT 2010 Galenos Yayincilik ISSN: 1300-9141
Issue: Date: April, 2010
Geographic: Geographic Scope: Turkey Geographic Code: 7TURK Turkey
Accession Number: 227945858
Full Text: Giris

D vitamini eksikligi, dusme ve kiriklar icin tanimlanmis bir risk faktorudur (1). Yetersiz D vitamini duzeyi kalsiyum absorbsiyonunda azalmaya, parathormon duzeyinde artisa ve buna bagli olarak kemik rezorpsiyonuna neden olmaktadir. Yaslanma ile birlikte gorulen cilt degisiklikleri, D vitamininin oral aliminda yetersizlik, bagirsak emiliminde azalma ve bobrek aktivitesindeki dusukluk, ileri yaslarda D vitamini eksikliginin daha sik gorulmesine yol acmaktadir (2). Ayni zamanda kas-iskelet sistemi agrisi, denge bozuklugu ve dusme yatkinligi gibi sonuclar, bu yas grubundaki hastalarin yasam kalitesini olumsuz yonde etkilemektedir. Bu durum yaslilikta major mortalite nedeni olan kalca kirigi icin onemli bir risk faktorudur. Kiriktan 1 yil sonra yaridan daha az hastanin mobilitesi tekrar saglanabilmekte ve yaklasik %20 hasta kaybedilmektedir (1,2). Bu calismada, D vitamini eksikligi saptanmis ileri yastaki hastalarda, D vitamini tedavisi ile kas-iskelet agrisi ve yasam kalitesindeki degisikliklerin arastirilmasi amaclanmaktadir.

Gerec ve Yontemler

Calismaya Marmara Universitesi Tip Fakultesi Fiziksel Tip ve Rehabilitasyon Anabilim Dali polikliniklerine basvuran, 65 yas ve uzerinde D vitamini eksikligi saptanmis (<50 nmol/l) 56 hasta dahil edildi. Yirmi uc hastaya gunde 1 [micro]g alfakalsidol ve 500 mg elementer kalsiyum; kontrol grubuna ise gunde 500 mg elementer kalsiyum verildi. D vitamini serum duzeyleri 3. ve 6. aylarda kontrol edildi.

D vitamini metabolizmasini etkileyen hastalik varligi, tiroid ve/veya paratiroid bozuklugu, malignite varligi, ciddi renal yetmezlik (kreatinin klirensi <30 ml/dk) ve D vitamini metabolizmasini bozabilecek ilac kullanimi (hipnotikler, sedatifler veya antikonvulzanlar gibi) ve ayrica gunluk yasam aktivitelerini kisitlayacak duzeyde osteoartrit bulunmasi calisma disi birakilma nedenleri olarak belirlendi. Calismamiz randomize (basit eslestirme), kontrollu bir arastirma olup,calisma icin hastanemiz Etik Kurul'undan onay alindi. Hastalar, calismanin icerigi hakkinda sozlu ve yazili olarak bilgilendirildi ve onaylari alindiktan sonra calismaya dahil edildi.

Kas-iskelet agrisinin degerlendirilmesi icin Gorsel Analog Skala (GAS) kullanildi. Bu skala ile 10 cm'lik cetvel uzerinden hastanin sirt ve bel agrisinin siddeti degerlendirildi. "0" agri yok olarak, "10"cekilen en siddetli agri olarak tanimlandi. Sirt ve bel agrisi, genel olarak degerlendirilmeye alinmis olup, agrida miyofasial agri, fibromiyalji sendromu ve radikulopati bulgulari dislama kriteri olarak kullanilmistir.

Yasam kalitesinin degerlendirilmesinde ise Kisa Form-36 (KF-36) anketi kullanildi. Bu anket, genis acili olcum saglayan, Rand Corporation tarafindan 1992 yilinda gelistirilmis ve kullanima sunulmus bir yasam kalitesi olcegidir. KF-36, 36 maddeden olusmaktadir ve bunlar 8 boyutun olcumunu saglamaktadir. Bunlar, fiziksel fonksiyon (10 madde), sosyal fonksiyon (2 madde), fiziksel sorunlara bagli rol kisitliliklari (4 madde), emosyonel sorunlara bagli rol kisitliliklari (3 madde), mental saglik (5 madde), enerji/bitkinlik (4 madde), agri (2 madde) ve sagligin genel algilanmasidir (5 madde). Anket, son 4 haftayi goz onune alarak degerlendirmektedir. Alt olcekler saglikla iliskili yasam kalitesini 0 ile 100 arasinda degerlendirmektedir. "0" kotu saglik durumunu gosterirken "100" iyi saglik durumunu isaret etmektedir (3). Calismada, tum alt skorlamalar tek tek degerlendirilerek ortalamalari alindi.

Hastalarin duygudurum degerlendirmesi icin ise Beck depresyon olcegi kullanildi. Bu olcek, toplam 21 kendini degerlendirme cumlesi icermektedir. Her bir madde 0-3 puan uzerinden puanlanir ve bu puanlarin toplanmasi ile depresyon skoru belirlenir. 0-16 puan: normal, 17-27: hafif depresyon, 28-34: orta duzeyde depresyon ve 3563: agir depresyon seklinde tanimlanir (4).

Verilerin degerlendirmesi SPSS for Windows 11.5 istatistik paket programinda yapildi. Gruplar arasi karsilastirmalarda Mann Whitney U, grup ici karsilastirmalarda Wilcoxon testleri kullanildi. Pearson korelasyon analizi ile iliskiler degerlendirildi. P<0,05 anlamli kabul edildi.

Sonuclar

D vitamini tedavi grubundaki hastalarin yas ortalamasi 70,03 [+ or -] 6,04; kalsiyum grubundaki hastalarin ise 69,48 [+ or -] 4,27 idi. Gruplar arasinda demografik veriler acisindan istatistiksel farklilik saptanmadi (Tablo 1). Her iki grubun da baslangictaki 25 (OH) Vitamin D3 duzeyleri arasinda farklilik yoktu. 3. ayda D vitamini duzeyleri her iki grupta da yukselirken, 6. ayda alfacalcidol ve kalsiyum tedavisi alan grupta anlamli artis goze carpti (p<0,01) (Sekil 1).

[GRAPHIC 1 OMITTED]

Gorsel Analog Skala

Her iki grup karsilastirildiginda baslangic ve 3. aydaki GAS skorlari arasinda anlamli bir fark gozlenmedi. 6. ay kontrolunde ise, D vitamini grubundaki GAS skorunda belirgin azalma gorulmus olup, bu sonuc kalsiyum grubuyla karsilastirildiginda istatistiksel olarak anlamliydi (p<0,05). D vitamini grubunda, 3. ve 6. ay kontrollerinde GAS skorlari, baslangic degerlerine gore anlamli derecede azalmisti (p<0,001). Kalsiyum grubunda ise 6. ay kontrolunde GAS skoru, baslangica gore anlamli derece artmisti (p<0,05) (Sekil 2).

Beck Depresyon Olcegi

Vitamin D duzeyleri yetmezlik sinirinda olan calisma hastalarinin BDO ortalamasi 20[+ or -]11 idi. Her iki grup arasinda baslangic BDO degerlerinde istatistiksel olarak anlamli bir farklilik yoktu (p>0,05). Baslangicta Vitamin D seviyesi ile BDO skorlari arasinda anlamli korelasyon tespit edilmedi (p>0,05). D vitamini destegi alan grupta, kontrol grubuna kiyasla 3. ay ve 6. ay kontrollerinde BDO degerlerinde azalma gozlenmekle birlikte istatistiksel olarak anlamli bir farklilik tespit edilmedi (p>0,05) (Sekil 3).

[GRAPHIC 2 OMITTED]

[GRAPHIC 3 OMITTED]

Kisa Form-36 Anketinin Degerlendirmesi

Gruplar arasinda tedavi baslangicinda ve 3. ayin sonunda istatistiksel olarak anlamli bir farklilik bulunmadi (p>0.05). D vitamini grubunda 6. ay sonunda agri sorgulamasinda belirgin azalma ve sosyal fonksiyon alt grubunda anlamli bir artis bulundu (p<0,05) (Tablo 2).

Tartisma

D vitamini eksikligi, bakim evlerinde yasayan ve hareket kisitliligi bulunan bireylerde daha fazla olmak uzere tum geriyatrik yas grubunda onemli bir saglik problemidir (5). Yaslanmayla birlikte gorulen cilt degisiklikleri, D vitamini oral aliminda ve bagirsaklardan emiliminde azalma, bobreklerde 1-alfa hidroksilaz enzim aktivite-sindeki dusukluk, ileri yaslarda D vitamini eksikliginin daha sik gorulmesine yol acmaktadir (2). Bununla birlikte yasli kisilerde D vitamini eksikligi sekonder hiperparatiroidizm ile sonuclanarak genelde kemik yapisinda osteopeni ve osteoporoz ile karsimiza cikmaktadir (6-8) D vitamini eksikliginin en belirgin bulgusu agridir. Agri genellikle belden baslayip, pelvis, kalca, sirt ve kostalara yayilabilir (9). Torrente ve ark'nin yaptigi bir calismada, D vitamini eksikligi (<21 nmol/L) saptanmis kadinlara 300000 IU/iki doz ve devam eden gunlerde 800 IU kolekalsiferol ve 1000mg kalsiyum verilmis ve kronik agri acisindan tedavinin basinda ve 6. ayin sonunda degerlendirilmistir. Hastalarin %66,7'sinde tedavi baslangicindan sonraki ortalama 2,84 ay icinde agrida azalma tespit edilmistir (10). Al Faraj ve ark.'larinin yaptigi diger bir calismada ise D vitamini eksikligi saptanmis, kronik bel ve sirt agrisi bulunan 360 hastanin D vitamini tedavisi sonrasi %95'inde sikayetlerinde gerileme oldugu tespit edilmistir (11). Bizim calismamizda hastalar bel ve sirt agrisi acisindan sorgulandi ve alfakalsidol alan grupta, GAS degerlerinde azalmanin 3. ayda baslayip 6. ayda devam ettigi saptandi. Kalsiyum grubunda ise agri duzeylerinde artis fark edildi. Bu sonuc, alfakalsidolun D vitamini eksikligine bagli gorulen kas-iskelet sistemi agrilarinda etkin oldugunu dusundurmektedir.

Dunya Saglik Orgutu, yasam kalitesini "hedefleri, beklentileri, standartlari, ilgileri ile baglantili olarak, kisilerin yasadiklari kultur ve deger yargilarinin butunu icinde durumlarini algilama bicimi" olarak tanimlamaktadir (12). Kisacasi, yasam kalitesi kisinin kendinden beklentileri ile yasadiklari arasindaki uyuma baglidir. Basaran ve ark'nin D vitamini duzeyinin yasam kalitesine olan etkisini inceledikleri calismasinda, yasam kalitesi sorgulamasinin fiziksel ve sosyal fonksiyon alt gruplari, D vitamini duzeyi normal kisilere gore daha kotu bulunmustur (13). Dhesi ve ark'nin yaptigi yaptigi calismada ise 600000 IU/tek doz ergokalsiferol enjeksiyonu yapilan D vitamini eksikligi saptanmis hastalarda, plasebo grubuna gore KF-36 verilerinin emosyonel ve sosyal fonksiyonlarinda anlamli iyilesme tespit edilmistir (14). Yaslilarda D vitamini tedavisiyle ilgili 13 randomize kontrollu calismanin toplandigi bir meta-analizde, tek basina D vitamini ya da metabolitlerinin kullaniminin fiziksel fonksiyon veya kas gucunde iyilesme ya da dusme riskinde azalma sagladigini destekleyen kanit bulunmamistir. Bununla birlikte D vitamini ve kalsiyum kombine kullaniminin fiziksel fonksiyonlarda iyilesme saglayabilecegini gosteren bazi veriler oldugu belirtilmistir (15). Guler ve ark.'nin yaptigi bir calismada ise D vitamini duzeylerine bakilmaksizin D vitamini ve aktif D vitamini kullanan hastalar, yasam kalitesi acisindan sorgulanmis ve D vitamini kullanmayan gruba gore belirgin fark gozlenmemistir (16). Bizim calismamizda, alfakalsidol alan grupta, kalsiyum alan gruba gore KF36'nin agri alt skorlamasinda anlamli azalma, sosyal fonksiyon alt skorlamasinda ise anlamli artis tespit edilmistir. Boylece alfakalsidol tedavisiyle agri algilamasindaki azalma, calismaya katilan hastalarin sosyal yasama adaptasyonunu arttirdigi gorulmustur. Ayrica bu sonuclar, alfakalsidol alan hasta grubunda gozlenen GAS sonuclariyla da uyumludur.

Yaslanmaya bagli olarak, derecesi kisiden kisiye degisiklik gosteren hem bilissel fonksiyonlarda hem de hafizada kayip gorulmektedir. Ayni zamanda yaslilarda depresyon ve depresif semptomlar da yaygindir. Yalnizlik ve sosyal izolasyon depresyon icin en onemli risk faktorleridir (17). Yapilan bir calismada dusuk D vitamini seviyesi ile Beck depresyon olcegi skorlari arasinda ters ilgilesim oldugu tespit edilmistir (18). Baska bir calismada ise, daha cok kisin gorulen mevsimsel depresyon ile D vitamini arasindaki iliski incelenmis ve 800 IU kolekalsiferol ve 1000 mg kalsiyum tedavisiyle takibe alinan 1621 kadinda 6 aylik takip sonunda anlamli bir degisme gozlenmemistir (19). Bizim calismamizda da hem alfakalsidol hem de kalsiyum alan grupta 6 aylik takip sonunda anlamli degisme gozlenmemistir.

Sonuc olarak, ileri yas grubunda gozlenen kronik agrilarda D vitamini eksikliginin onemli ve sik gorulen bir neden oldugu D vitamini tedavisiyle kas-iskelet sistemi agrilarinda azalma saglanabildigi ve bunun yasam kalitesine olumlu etki gosterdiginin goz onunde bulundurulmasi gerektigi dusunulmektedir. Ayrica D vitamini duzeyi ve tedavisinin depresyonla iliskisini inceleyen uzun donemli ve daha fazla hasta sayisi iceren calismalara gereksinim vardir.

Kaynaklar

(1.) Mosekilde L. Vitamin D and the elderly. Clin Endocrinol. 2005;62:265-81.

(2.) Himmelstein S, Clemens TL, Rubin A. Vitamin D supplementation in elderly nursing home residents increases 25 (OH) D but not 1,25 (OH) 2D. Am J Clin Nutr 1990;52:701-6.

(3.) Yazici K, Yazici A, Bicer A. Kronik agri hastalarinda anksiyete ve depresyonun yasam kalitesine etkisi. Klinik Psikofarmakoloji Bulteni 2003;13:72-7.

(4.) Beck AT, Ward CH, Mendelson MJ, Erbaugh J. An inventory for measuring depression. Arch of Genl Psychiatry 1961;4:561-71.

(5.) Atli T, Erdogan G, Gullu S. The prevalence of vitamin D deficiency and effects of ultraviolet light on vitamin D levels elderly Turkish population. Arch Gerontol Geriatr 2005;40:53-60.

(6.) Akesson K, Baylink D.J, Lau K. Rationale for active vitamin D analog therapy in senil osteoporosis. Calcif Tissue Int 1997;60:100-5.

(7.) Fujii K, Shinki T, Suda T et al. Vitamin D and bone. J Cell Biochem 2003;88:259-66.

(8.) Meunier PJ. Calcium and vitamin D are effective in preventing fractures in elderly people by reversing senil secondary hyperparathyroidism. Osteoporos Int 1998;8:1-2.

(9.) Parfitt AM. Osteomalacia and related disorders: Metabolic bone disease. W.B. Saunders Co, Philadelphia, 1990, S. 329-97.

(10.) Torrente de la Jara, Pecoud A, Favrat B. Female asylum seekers with musculoskeletal pain: the importance of diagnosis and treatment of hypovitaminosis D. BMC Fam Pract. 2006;23:4.

(11.) Al Faraj S, Al Mutairi K. Vitamin D deficiency and chronic low pack pain in Saudi Arabia. Spine 2003;15;28:177-9.

(12.) The WHOQOL Group. The development of the World Health Organisation quality of life assessment instrument (the WHOQOL). In: Orley J, Kuyken W, eds. Quality of Life Assessment: International Perspectives. Heidelberg: Springer Verlag 1994:41-57.

(13.) Basaran S, Guzel R, Benlidayi IC, Uysal FG. Osteoporozda D vitamini duzeyinin yasam kalitesi uzerine etkisi. Osteoporoz Dunyasindan 2006;12:35-8.

(14.) Dhesi JK, Jackson SHD, Bearne LM, Moniz C et al. Vitamin D supplementation improves neuromuscular function in older people who fall. Age and Ageing 2004;33:589-95.

(15.) Latham NK, Anderson CS, Reid IR. Effects of vitamin D supplementation on strength physical performance and falls in older persons: a systematic review. J Am Geriatr Soc 2003;51:1219-26.

(16.) Guler H, Turhanoglu A, Ozer C. Yasli kadinlarda vitamin D kullaniminin denge ve yasam kalitesi uzerine etkisi. Turkish Journal of Geriatrics 2008;11:57-61.

(17.) Bahar A, Tutkun H, Sertbas G. Huzurevinde yasayan yaslilarin anksiyete ve depresyon duzeylerinin belirlenmesi. Anadolu Psikiyatri Dergisi 2005;6:227-39.

(18.) Jorde R, Waterloo K, Saleh F et al. Neuropsychological function in relation to serum parathyroid hormone and serum 25-hydroxyvitamin D levels. The Tromso study. J Neurol 2006;253:464-70.

(19.) Dumville JC, Miles JNV. Can vitamin D supplementation prevent winter-time blues? A randomised trial among older women. J Nutr Health Aging 2006;10:151-3.

Umran Kaya, Evrim Karadag Saygi *, Gulseren Akyuz *

Kilis Devlet Hastanesi, Antakya, Turkiye

* Marmara Universitesi Tip Fakultesi, Fiziksel Tip ve Rehabilitasyon Anabilim Dali, istanbul, Turkiye

Yazisma Adresi/Address for Correspondence: Dr. Evrim Karadag Saygi, Marmara Universitesi Tip Fakultesi, Fiziksel Tip ve Rehabilitasyon Anabilim Dali, Istanbul, Turkiye Tel.: +90 216 326 34 43 Gsm: +90 532 361 23 07 E-posta: evrimkaradag4@hotmail.com Gelifl Tarihi/Received: 02.05.2009 Kabul Tarihi/Accepted: 02.12.2009
Tablo 1. Demografik ozellikler

                    D vitamini ve            Kalsiyum           p
                       kalsiyum                grubu
                     grubu (n=30)             (n=26)

Yas (ort
  [+ or -] SS)
  (yil)            70,03 [+ or -] 6,04    69,48 [+ or -] 4,27   0,695
Agirlik (kg)       67,90 [+ or -] 10,68   70,33 [+ or -] 10,10  0,382
Boy (cm)          153,27 [+ or -] 7,06   153,93 [+ or -] 5,79   0,703
Vucut kutle        28,94 [+ or -] 4,42    29,75 [+ or -] 4,5    0,501
  indeksi (kg/
  [cm.sup.2])

Tablo 2. Kisa Form-36 anketinin 6. ay skorlarinin gruplar arasi
karsilastirmasi

                             D vitamini ve
                               kalsiyum       Kalsiyum grubu
                              grubu (n=30)        (n=26)       p

Fiziksel fonksiyon          64,44    12,52   70,37   9,75    0,066
Fiziksel sorunlara
  bagli rol kisitliligi     47,50    45,65   48,15   44,90   0,893
Agri                        45,83    16,99   56,94   11,12   0,000
Sosyal fonksiyon            52,50    5,09    47,50   9,51    0,008
Mental saglik               61,07    10,91   62,37   12,27   0,185
Emosyonel sorunlara
  bagli rol guclugu         82,22    27,31   77,78   42,37   0,762
Enerji/bitkinlik            46,67    14,82   48,52   18,65   0,420
Genel saglik algilanmasi    58,00    16,48   60,00   12,09   0,661
Gecen yila gore sagligin
  algilanmasi               46,67    20,48   37,04   12,73   0,081
Gale Copyright: Copyright 2010 Gale, Cengage Learning. All rights reserved.