Uludag Universitesi Tip Fakultesi'ne Kene Tutunmasi ile Basvuran Cocuk Olgularinin Degerlendirilmesi.
Article Type: Letter to the editor
Authors: Tanir, Gonul
Tezer, Hasan
Ulug, Mehmet
Celebi, Solmaz
Pub Date: 03/01/2011
Publication: Name: Journal of Pediatric Infection Publisher: Aves Yayincilik Audience: Academic Format: Magazine/Journal Subject: Health Copyright: COPYRIGHT 2011 Aves Yayincilik ISSN: 1307-1068
Issue: Date: March, 2011 Source Volume: 5 Source Issue: 1
Accession Number: 295776986
Full Text: Sayin Editor,

Derginizin 2010 yili 4. sayisinda yayinlanan (1) "Uludag Universitesi Tip Fakultesi'ne Kene Tutunmasi ile Basvuran Cocuk Olgularinin Degerlendirilmesi" (1) makalesini ilgiyle okudum. Cocuklardan cikarilan kene turlerinin tiplendirildigi bu calismayi, ulkemizdeki bu alandaki calismalarin kisitli olmasi nedeniyle bilgi verici bir calisma olarak degerlendirdim. Turkiye'de memeliler, surungenler ve kuslarda 32 kene turu bildirilmistir. Ixodes spp. cogunlukla Karadeniz bolgesinde gorulmus ve bunun bolgenin yagmurlu ve yogun ormanlik olmasiyla iliskili oldugu dusunulmustur. Sporadik olarak bulunan turler: Amblyomma variegatum Hatay'da (Suriye sinirinda), Boophilus kohlsl Guney Dogu bolgesinde (Suriye sinirinda), Ornithodorus Orta Anadolu ve Dogu Anadolu'da ve Otobius megnini Dogu Anadolu'da (Malatya ilinde) saptanmistir. Haemaphysalis, Hyalomma, Boophilus, Dermacentor, Rhipicephalus ve Argas turlerine ait keneler butun Anadolu'da yaygindir (2). Bu klinik calisma ile de Bursa yoresinde gorulen kene turleri ve yasam evreleri hakkinda veriler ortaya konmustur. Ayrica kene tutunmasi ile basvuran cocuklarda izlenecek yollar ve kene ile bulasan hastalik spektrumu ortaya konmustur. Keneler riketsiyal, spiroketal bakteriyal ve parazitik hastaliklarin vektoru olan kan emen ektoparazitlerdir. Kene ile tasinan hastaliklar, saglikli cocuklar ve eriskinlerde ciddi hastaliklar ve olume neden olmaya devam etmektedir. Bu hastaliklarin erken belirti ve bulgulari siklikla hafif ve nonspesifik viral hastaliklara benzedigi icin tani zor olabilir. Tanisal zorluklar nedeniyle keneler, kenelerin yasadiklari dogal ortamlar, kene kokenli hastaliklarin semptomlari ve tedaviler hakkinda bilgi sahibi olmak gereklidir. Kene tutunmasi olan bir hasta basvurdugunda, kenenin dogru olarak cikarilmasi, kenenin tipinin belirlenmesi ve siniflandirilmasi uygun tedavi icin onemlidir (3).

doi: 10.5152/ced.2011.17

Kaynaklar

(1.) Celebi S, Aydin L, Hacimustafaoglu M ve ark. Uludag Universitesi Tip Fakultesi'ne Kene Tutunmasi ile Basvuran Cocuk Olgularinin Degerlendirilmesi. J Pediatr Inf 2010; 4: 133-7.

(2.) Aydin L, Bakirci S. Geographical distribution of ticks in Turkey. Parasitol Res 2007; 101 (Suppl 2): 163-6.

(3.) Tanir G, Ozgelen S, Tuygun N. Kenelerin Biyolojik Ozellikleri, Kene ile Bulasan Hastaliklar ve Turkiye'deki Epidemiyolojik Veriler. J Pediatr Inf 2008; 3: 117-23.

Dr. Gonul Tanir

Pediatrik Enfeksiyon Hastaliklari Uzmani

Dr. Sami Ulus Kadin-Dogum ve Cocuk Sagligi ve

Hastaliklari Egitim ve Arastirma Hastanesi, Cocuk

Enfeksiyon Klinigi, Ankara, Turkiye

Tel: +90 312 305 61 81

E-posta: gonultanir58@yahoo.com

Sayin Editor,

Derginizin 2010 yili 4. sayisinda yayinlanan Celebi ve arkadaslarinin yazdiklari "Uludag Universitesi Tip Fakultesi'ne Kene Tutunmasi ile Basvuran Cocuk Olgularinin Degerlendirilmesi" adli yaziyi (1) ilgi ve dikkatle okudum. Bilindigi gibi 2002 yilindan itibaren ulkemizde Kirim Kongo Kanamali Atesi (KKKA) hastaligina bagli vakalar ve olumler bildirilmektedir. Eriskin hastalar vakalarin cogunu olustururken, cocuklarda KKKA'dan etkilenen diger bir grubu olusturmaktadir. Turkiye'de ozellikle Kuzeydogu Anadolu ile Bolu arasindaki Kelkit, Cekerek, Yesilirmak vadilerinin bulundugu cografik alanlardaki bolgelerde agirlikli olarak vakalar gorulmektedir (2,3). Ancak 2010 yilina gelindiginde neredeyse tum Turkiye'den sporadik KKKA vakalari bildirilmistir. Belirli bolgelerden KKKA hastaliginin sik olarak bildirilmesi, Hyalomma marginatum cinsi keneler icin bu cografik bolgelerde uygun yasam alanlarinin olmasi ve insanlarla temas riskinin artmasi ile iliskilidir. Bursa bolgesinde ise KKKA vakasina rastlanilmamasi, Hyalomma marginatum cinsi keneler icin uygun yasan alanlarinin olmamasi ile iliskilidir. Bu calismaya benzeyen ve Ankara'da 2008 yilinda poliklinigimize kene tutunmasi nedeniyle basvuran cocuklarda yapmis oldugumuz bir calismada; Ankara merkezinde KKKA vakasi tespit edilemezken, Ankara'nin cevresindeki kirsal bolgelerden basvuranlarda KKKA vakasi tespit edilmistir (4). Ayrica akilda tutulmasi gereken diger bir konuda her kenenin KKKA virusunu tasimamasidir. Bu yazida kenelerin ulkemizde mekanik ve biyolojik vektor olarak brusellosis, veba, salmonellosis, listeriosis, lyme, borreliosis, tropikal theileriosis, babesiosis, Kirim Kongo Kanamali Atesi (KKKA) ve riketsial etkenleri naklettigi ile ilgili bir vurgu yapilmis. Ancak kenelerin ulkemizde mekanik ve biyolojik vektor olarak ozellikle brusellosis, veba, salmonellosis ve listeriosis naklettigi ile ilgili yeterli verilerin olmadigi kanisindayim.

Literaturde KKKA ile ilgili yazilarin neredeyse hepsi eriskin vakalar ile ilgili iken, cocuk vakalar ile ilgili az sayida yayin bulunmaktadir (4-7). Bu yazida da cocuk vakalarin klinik durumu ile ilgili baska yazilarin refere edilmemis olmasi bir eksiklik olarak goze carpmaktadir. Zira ulkemizde cocuk vakalarda klinik seyir eriskinlere gore farkli seyretmektedir. Kendi tecrubelerimizin degerlendirildigi calismada, cocuk vakalarda KKKA daha hafif seyirli olurken, olumlerde cocuklarda daha az gorulmustur (5). Buda cocuklarda hastaligin neden daha hafif seyirli oldugu sorusunu gundeme getirmektedir (8).

Bu yazida uzerinde durulmasi gereken diger bir konuda kene tutunmasi ile basvuran hastalara baslanilan profilaktik tedaviler. Hastalara neden profilaktik tedavilerin baslandigi daha ayrintili anlatilmali idi. Neredeyse tum Turkiye'de nisan ve ekim aylari arasinda hastanelere kene tutunmasi nedeniyle basvurular olmaktadir. Dolayisiyla bu calisma refere edilerek profilaktik tedaviler baslanilabilir. Oysaki Saglik Bakanligi'nin genelgelerinde kene ile basvuran kisilere boyle bir profilaktik tedavi onerisi bulunmamaktadir. Kenenin insanlar uzerinden cikartilirken, basinin iceride kalmamasina dikkat edilmesi gerektigi konusunda vurgu yapilmis. Ancak kenenin basinin iceride kalmasinin hastalik icin ek bir risk getirmedigi bilinmelidir. Uzerinde durulmasi gereken diger bir konuda ilk basvuruda hastalara rutin bakilan tetkikler (tam kan sayimi, karaciger fonksiyonlari ve koagulasyon testleri). Saglik Bakanligi'nin yayinlamis oldugu algoritmada, kene tutunmasi nedeniyle basvuran her hastadan rutin laboratuvar tetkiklerinin, ozelliklede karaciger fonksiyonlari ve koagulasyon testleri istenmesi onerilmemektedir. Sonuc olarak; uzun zamandir ulkemizde endemik olarak gorulen KKKA hakkinda bilgilendirici yazilarin yayinlanmasi, hekimlerin hastaligi zaman zaman hatirlamasi acisindan onemlidir.

doi: 10.5152/ced.2011.18

Kaynaklar

(1.) Celebi S, Aydin L, Hacimustafaoglu M, et al. Uludag Universitesi Tip Fakultesi'ne kene tutunmasi ile basvuran cocuk olgularinin degerlendirilmesi. J Pediatr Inf 2010; 4: 133-7.

(2.) Ozkurt Z, Kiki l, Erol S et al. Crimean-Congo hemorrhagic fever in Eastern Turkey: clinical features, risk factors and efficacy of ribavirin therapy. J Infect 2006; 52: 207-15.

(3.) Ergonul O, Celikbas A, Dokuzoguz B, Eren S, Baykam N, Esener H. Characteristics of patients with Crimean-Congo hemorrhagic fever in a recent outbreak in Turkey and impact of oral ribavirin therapy. Clin Infect Dis 2004; 39: 284-7.

(4.) Tezer H, Sayli TR, Bilir Arman O, Demirkapi S. Cocuklarda Kene Isirmasi Onemli midir? 2008 Yili Verilerimiz. J Pediatr Inf 2009; 3: 54-7.

(5.) Tezer H, Sucakli IA, Sayli TR et al. Crimean-Congo hemorrhagic fever in children. J Clin Virol 2010; 48: 184-6.

(6.) Dilber E, Cakir M, Acar EA, et al. Crimean-Congo haemorrhagic fever among children in north-eastern Turkey. Ann Trop Paediatr 2009; 29: 23-8.

(7.) Sharifi-Mood B, Mardani M, Keshtkar-Jahromi M, Rahnavardi M, Hatami H, Metanat M. Clinical and epidemiologic features of Crimean-Congo hemorrhagic fever among children and adolescents from southeastern Iran. Pediatr Infect Dis J 2008; 27: 561-3.

(8.) Tezer H, Sayli TR, Metin A, Koker Y, Devrim I, Ergonul O. Lymphocyte subgroups in children with CCHF: a marker for prognosis. J Infect 2009; 59: 291-3.

Dr. Hasan Tezer

Ankara Cocuk Sagligi ve Hastaliklari

Hematoloji Onkoloji Egitim ve Arastirma Hastanesi,

Cocuk Enfeksiyon Klinigi, 06100

Diskapi, Ankara, Turkiye

Tel:+90 312 596 99 37

Fax: +90 312 347 23 30

E-posta: hasantezer@yahoo.com

Sayin Editor,

Derginizin 2010 yili 4. sayisinda yayinlanan "Uludag Universitesi Tip Fakultesi'ne kene tutunmasi ile basvuran cocuk olgularinin degerlendirilmesi" isimli makaleyi (1) ilgiyle okudum. Celebi ve arkadaslari (1), bu calismada kene tutunmasi nedeniyle hastanelerine basvuran cocuk olgularin epidemiyolojik, klinik, laboratuar ve izlem bulgularini irdelemislerdir.

Kene isiriklarinin ve sonucunda olusan olumlerin yazili ve gorsel basinda yer bulmasi ile birlikte toplumda ciddi endise, kenelere karsi duyarlilik ve bilinclenme gelismistir. Buna paralel olarak da Acil, Cocuk ve Enfeksiyon Hastaliklari polikliniklerine basvuran olgu sayilarinda yillara gore artis saptanmistir. Bununla birlikte, kene isirmasi nedeniyle hastanelere basvuran hastalar ve yakinlari, kene ile bulasan hastaliklardan birine yakalanabileceklerini dusunmektedirler ve hastaneye yatirilip tedavi olmak istemektedirler. Bu da hasta yakinlari ve doktorlar arasinda istenmeyen tartismalara neden olmaktadir. Bu durumda her kene isirigi vakasinin, kene ile bulasan hastaliklara yakalanmayacagi ve ilgili semptomlarin olmasi halinde nasil davranilmasi gerektigi konusunda hasta ve yakinlarina bilgi verilmeli ve onlarin tedirginlikleri giderilmelidir.

Diger taraftan sunulan calismada yazarlar kene tutunmasi ile basvuran olgulara Kirim-Kongo kanamali atesi, babesiosis, tularemi, borreliosis, Q hummasi, kayalik daglar benekli hummasi ve kene ensefaliti gibi keneler ile bulasan hastaliklardan korunmak amaciyla proflaktik antibiyotik tedavisi (9 yasindan buyuk cocuklara doksisiklin, 9 yasindan kucuk cocuklara klaritromisin) baslamislardir. Ancak yapilan arastirmalarda Lyme hastaligi disinda kene ile bulasan hastaliklara yonelik olarak proflaktik antibiyotik tedavisi onerilmemektedir (2,3). Lyme hastaliginda ise asagidaki sartlarin tumunun olusmasi halinde proflaksi onerilmektedir (4):

1--Kan emme ve keneye temas suresinin kesinligine dayanarak 36 saat ve uzerinde yapismis oldugu tahmin edilen eriskin veya nimfal /. scapularis olarak tanimlanabilen kene varliginda,

2--Kene cikarildiktan sonra 72 saati gecmemisse,

3--Ekolojik bilgiler bu kenelerin Borrelia burgdorferi ile %20 veya daha fazlasinin enfekte oldugunu gosteriyorsa,

4--Doksisiklin tedavisi kontrendike degilse.

Bu baglamda, yazarlarin bu konuya aciklik getirmeleri gerekmektedir. Oncelikle calismada rasyonel olmayan antibiyotik kullanimi soz konusudur. Ayrica calismanin prospektif karakterde olmasi nedeniyle rutin olarak one-rilmemesine ragmen baslanan proflaktik antibiyotik tedavisi hakkinda olgularin ebeveynlerine konu hakkinda bilgi verilip onaylari alinmis midir?

doi: 10.5152/ced.2011.19

Kaynaklar

(1.) Celebi S, Aydin L, Hacimustafaoglu M, et al. Uludag Universitesi Tip Fakultesi'ne kene tutunmasi ile basvuran cocuk olgularinin degerlendirilmesi. J Pediatr Inf 2010; 4: 133-7.

(2.) Moss P, Beeching NJ. Arthropods and ectoparasites. In: Cohen J, Powderly WG, Opal SM (eds). Infectious Diseases. 3rd ed. Maryland: Mosby-Elsevier; 2010. p.128-39.

(3.) Agalar C, Aydos TR, Gurdal H. Deneysel arastirma laboratuari ve zoonozis. Dumlupinar Universitesi Fen Bilimleri Enstitusu Dergisi 2005; 9: 175-86.

(4.) Bayindir Y. Boreliyoz. In: Doganay M, Altintas N (eds). Zoonozlar. Ankara: Bilimsel Tip Yayinevi; 2009. p.71-83.

Dr. Mehmet Ulug

Ozel Umit Hastanesi, Enfeksiyon Hastaliklari Klinigi,

Eskisehir, Turkiye

Tel: +90 532 447 57 56

Faks: +90 222 335 01 70

E-posta: mehmetulug21@yahoo.com

Yanit:

Sayin Editor,

"Uludag Universitesi Tip Fakultesi'ne kene tutunmasi ile basvuran cocuk olgularinin degerlendirilmesi" isimli makale icin Ulug, Tezer ve Tanir tarafindan yapilan elestiriler degerlendirilmistir. Calismamizda kene tutunmasi ile basvuran olgular prospektif olarak izlendi, ancak olgulardan cikarilan kenelerin tiplendirmesi hemen yapilamamistir. Lyme hastaligi, Boreflia burgderfori isimli bakterinin neden oldugu ve Ixodes ricinus kompleksindeki kene turleriyle bulastirilan bir hastaliktir (1). Ulkemizde kenelerde B. burgdorferi pozitifligin arastirildigi calismalarda, Silivri'de 835 kenenin hicbirinde pozitiflik saptanmamis iken, Antalya'da %1.1, Istanbul'da eriskin kenelerin %44'unde, nimflerin %39'unda, Trakya'da %95.8'inde etken gosterilmistir (2,3). Istanbul merkezinde kene isirigi ile basvuran kisilerin incelendigi diger bir calismada, siklikla Hyalomma aegyptium nimf formu (%52.19) ve ikinci siklikta Ixodes ricinus disi kene (%27.23) saptanmistir (4). Bu calismalarda da bildirildigi gibi Marmara Bolgesinde Lyme etkenini tasiyan Ixodes ricinus kene sikligi yuksek bulundugundan olgularimiza aileye bilgi verilerek onamlari alinmis ve profilaktik tedavi verilmistir.

Kaynaklar

(1.) Ozkurt Z. Turkiye'de Borrelia burgdorferi infeksiyonlari ve tani ilkeleri. Klinik Dergisi 2007; 20: 109-20.

(2.) Anlar FY, Durlu Y, Aktan G et al. Clinical characteristics of Lyme disease in 12 cases. Mikrobiyol Bui 2003; 37: 255-9.

(3.) Guner ES, Hashimoto N, Takada N, Kaneda K, Imai Y, Masuzawa T. First isolation and characterization of Borrelia burgdorferi sensu lato strains from Ixodes ricinus ticks in Turkey. J Med Microbiol 2003; 52: 807-13.

(4.) Vatansever Z, Gargili A, Aysul NS, Sengoz G, Estrada-Pena A. Ticks biting humans in the urban area of Istanbul. Parasitol Res 2008; 102: 551-3.

Dr. Solmaz Celebi

Uludag Universitesi Tip Fakultesi, Cocuk Sagligi ve

Hastaliklari Anabilim Dali, Cocuk Enfeksiyon

Hastaliklari Bilim Dali, 16059 Gorukle, Bursa, Turkiye

Tel.: +90 224 295 04 25

Faks: +90 224 442 87 49

E-posta: solmaz@uludag.edu.tr
Gale Copyright: Copyright 2011 Gale, Cengage Learning. All rights reserved.