Symptomatic hepatitis A and cholestatic hepatitis as a complication of hepatitis A/Semptomatik hepatit A ve hepatit A komplikasyonu olarak kolestatik hepatit.
Abstract: Hepatitis A infection is an acute, self limitting disease due to infection of the liver by hepatitis A virus, an enterically trasmitted virus which is a member of the Picornaviridae family. The infection may be asymptomatic or cause an acute hepatitis syndrome of varying degrees of severity up to and including fulminant hepatitis. While the duration of symptoms may vary widely, the disease does not lead to chronic hepatitis. In this study, the characteristics of cases admitting with acute hepatitis diagnosed as having hepatitis A infection and the follow-up of cholestatic hepatitis, which is the most common complication of hepatitis A infection, are investigated. (J Pediar Inf 2009, 3: 165-7)

Key words: Hepatits A, cholestatic hepatitis, childhood

Hepatit A enfeksiyonu, enterik yolla bulasan, Picornaviridae ailesinden bir virus olan hepatit A virusunun yol actigi, akut, cogunlukla kendi kendini sinirlayan bir hastaliktir. Hastalik, asemptomatik gecirilebilecegi gibi, fulminan hepatititin de icinde oldugu cesitli siddette klinik tablolara da yol acabilmektedir. Semptomlarin suresi degisebilmekle birlikte, hepatit A kronik hepattte yol acmamaktadir. Bu calisma ile hepatitle basvuran ve akut hepatit A tanisi konulan cocuk vakalarin ozellikleri ve hepatit A enfeksiyonunun en sik karsilasilan komplikasyonu olan kolestatik hepatitin seyrinin degerlendirilmesi planlanmistir. (Cocuk Enf Derg 2009, 3: 165-7)

Anahtar sozcukler: Hepatit A, kolestatik hepatit, cocukluk cagi
Article Type: Report
Subject: Hepatitis A (Complications and side effects)
Children (Diseases)
Children (Complications and side effects)
Authors: Kara, Ates
Parlakay, Aslinur Ozkaya
Akan, Aysegul
Cengiz, A. Bulent
Ceyhan, Mehmet
Pub Date: 12/01/2009
Publication: Name: Journal of Pediatric Infection Publisher: Aves Yayincilik Audience: Academic Format: Magazine/Journal Subject: Health Copyright: COPYRIGHT 2009 Aves Yayincilik ISSN: 1307-1068
Issue: Date: Dec, 2009
Geographic: Geographic Scope: Turkey Geographic Code: 7TURK Turkey
Accession Number: 216412449
Full Text: Giris

Hepatit A, picornaviruslerden, hepadnavirus ailesinin tek uyesi olan hepatit A virusuyle (HAV) olusan akut nekroinflamatuar karaciger hastali gidir. Enterik yolla yayilimiyla mevsimsel olarak tum dunya capinda her yil 1.500.000 yeni vaka saptanmaktadir (1). Hepatit semptomlari genel likle HAV alindiktan 4 hafta sonra gerceklesir, ancak bu sure 2 ile 7 hafta arasinda degisebilir (2). Hepatit A virusuyle enfekte cocuklarda has talik genellikle asemptomatik ya da hafif olarak atlatirken artan yasla birlikte ates, yorgunluk, sarilikla seyreden daha siddetli bulgular gozle nebilmektedir (3). Ulkemizden yapilan calisma larda hastalikla karsilasma oranlarinin farkli cog rafik bolgeler icinde farkli epidemiyolojik ozellik ler gosterdigi ve ozellikle Guneydogu ve Dogu Anadolu bolgelerinde seropozitivitenin bati bol gelere kiyasla daha kucuk yaslarda yuksek sey rettigi saptanmistir (4, 5). Akut hepatit A enfeksi yonu, ulkemizde sosyoekonomik ve h jyen kosullarinin iyilesmesiyle her gecen gun azal makta, ancak vaka yas gruplari, yukari dogru kaymaktadir.

Bu calisma ile hepatitle basvuran ve akut hepatit A tanisi konulan cocuk vakalarin ozellik leri ve hepatit A enfeksiyonunun en sik karsilasi lan komplikasyonu olan kolestatik hepatitin seyrinin degerlendirilmesi planlanmistir.

Gerec ve Yontem

Bu calismada, Haziran 2000 ve Haziran 2009 tarihleri arasinda Hacettepe Universitesi Tip Fakultesi, Ihsan Dogramaci Cocuk Hastanesi Cocuk Acil Poliklinigi ve Cocuk Enfeksiyon Hastaliklari Poliklinigi'ne sarilik sikayetiyle basvurup, hepatit tanisi alan hastalar retrospektif olarak incelenmistir. Poliklinik kayit defteriyle belirlenen 405 hastanin 221'inin dosyasi na ulasilabilmis ve bu vakalarin adi soyadi, dosya numa rasi, yasi, cinsiyeti, basvuru tarih ve mevsimi, basvuruda ki Alanin aminotransferaz (ALT), aspartat aminotransferaz (AST), gamaglutamil transferaz (GGT), total ve direkt bili rubin degerleri, hemoglobin, lokosit, APTT, INR degerleri, kontrolde bakilan ALT, AST, GGT, total ve direkt bilirubin degerleri, kolestaz gecirip gecirmedigi, kolestaza yonelik tedavi verilip verilmedigi, tedavi verildiyse cesidi kayde dilmistir. Hastalar yaslarina gore 1-3 yas, 3-7 yas, 7-11 yas ve 11 yas ustu olmak uzere 4 ayri farkli grupta ince lenmistir.

Bulgular

Hepatit A enfeksiyonu gecirdigi bilgisine ulasilan, 123 erkek, 98 kiz toplam 221 vakanin yas dagiliminin 1, 5-16, 5 arasinda oldugu (ortalama: 9, 12 [+ or -] 3, 65) saptanmistir. Bu hastalarin daha onceden tespit edilen yas gruplarina gore dagilimda 1-3 yas arasinda 15 hasta (%6, 8), 4-6 yas arasinda 51 hasta (%23, 1), 7-11 yas arasinda 88 hasta (%39, 8) ve 11 yas uzerinde 67 hasta (%30, 3) oldugu tespit edilmistir. Hepatit A enfeksiyonun dagiliminin en fazla kis ve sonbaharda oldugu tespit edilmistir. Vakalarin basvurduklari aylara gore dagilimi Sekil 1'de gosterilmis tir. Hepatit A enfeksiyonlu hastalarin ALT degerleri 16-5078 IU/L arasinda (ortalama: 1363, 08 [+ or -] 911, 773), AST degerleri 33-5290 IU/L (ortalama: 1035, 80 [+ or -] 935, 777), GGT degerleri 10-2049 IU/L arasinda (ortalama: 176, 26 [+ or -] 186, 850), total bilirubin degerleri 0, 30-29, 90 arasinda mg/dl (ortalama: 5, 55 [+ or -] 3, 76), direkt bilirubin degerleri 0, 01-19, 30 mg/dl arasinda ortalama 4, 11 [+ or -] 3, 18) degismektedir. Hastalarin hemoglobin, lokosit, INR, APTT degerlerinin dagilimi Tablo 1'de verilmistir.

Hastalarin ALT ve AST degerlerinin yasla arttigi sap tanmistir (Sekil 2). Hastalarin 10'unda kolestatik hepatit gelismis, 5'inde kolestiramin, 2'sinde ursodeoksikolik asit tedavisi verildigi gorulmustur.

Tartisma

Hepatit A enfeksiyonu asi ile korunabilen ve genellikle selim seyirli olarak degerlendirilen bir hastaliktir. Ancak akut karaciger yetmezliginin ve endemik bolgelerde ful minan karaciger hastaliginin en sik nedeni de hepatit A enfeksiyonudur (6, 7). Her 1000 hepatit A vakasi icin 1-8 arasinda fulminan hepatit gelistigi saptanmistir. Safra aki minin azalmasina bagli olarak gelisen kolestatik hepatitin klinik onemi hastalari n gereksiz yere baska on tanilarla opere edilme risklerinin olmasindan kaynaklanmaktadir.

Calismamizda, hepatit A enfeksiyonunun yas ve cinsi yet acisindan dagiliminin istatistiksel olarak anlamli degi siklik gostermedigi saptanmistir. Ilk uc yasta hepatit A nin mevsimler arasi dagiliminda fark olmadigi ancak, yas buyudukce kis ve sonbaharda enfeksiyonun gorulme sik liginin arttigi gozlenmis ve genel olarak da akut hepatit A enfeksiyonu saptanan vakalarin basvuru zamanlarinda iki mevsimin; kis ve sonbaharin on plana ciktigi tespit edil mistir. Hastalik inkubasyon suresiyle degerlendirildiginde Anadolu'nun farkli bolgelerine seyahat ile alinip Ankara'da ataga neden olabilecegi de dusunulmustur. Hollanda'dan yapilan bir calismada da Fas ve Turkiye'ye tatil icin giden cocuklarin yaz sonrasi hepatit A enfeksiyonu yayiliminda onemli bir yeri oldugu saptanmistir (8). Bu ozellige bakil diginda asilamasinin Turkiye geneli icin ancak cografi seroepidemiyolojiye gore yas ozellikleri dikkate alinarak planlanmasi gerekli oldugu belirtilebilir.

Hepatit A enfeksiyonu olan vakalarin %15'inde ALT-AST degerleri, normal degerin 80-100 katina kadar ciktigi ancak bunun prognoz acisindan veya komplikasyon gelisimi yonunden oneminin olmadigi saptanmistir. Bu veri de, vaka sayimiz kisitli olmakla birlikte, basvuru anin daki karaciger enzim duzeylerinin, klinik tablonun seyri veya komplikasyonlari acisindan fikir verici olmadigini gostermektedir.

Vakalarin incelemesinde kolestatik hepatit gelisen hastalarin yas dagiliminin 4 -16 yas arasinda oldugu (ortanca: 12, 29 [+ or -] 3, 62), kolestazin 11 yas sonrasi %10'un uzerine ciktigi, istatistiksel olarak anlamli olmasa da kiz cocuklarda daha sik gozlendigi tespit edilmistir. Kolestazin yas ile birlikte artan (ozellikle 11 yas uzerinde) bir siklikla gelistigi ve prognozun olumlu oldugu sadece klinik seyri 1 ay ve uzerinde uzattigi gozlenmistir. Yaz aylarinda oran sal olarak kolestazin daha yuksek goruldugu bunun da yaz aylarinda azalan hidrasyon ve beslenmeden etkilen mis olabilecegi dusunulmustur. Kolestatik hepatiti olma yan vakalarin 1. haftada %60'inda, 2. haftada ise vakala rin %90'inda laboratuar olarak duzelme tespit edilmistir.

Hastaneye basvurmus hepatit A tanisi konmus vaka larin ancak %50'sinin dosyalarina ulasilabilmis olmasi hastane kayit sistemlerinin bilgisayar uzerinde tutulmasi gerekliligini gostermekte ve boylece verilerine daha kolay ulasim saglayabileceginden ileriki calismalarda daha yol gosterici olacagi dusunulmustur.

Bu bulgular ile ozellikle adolesan caginda yaklasik 2 haftalik okul doneminde kayip ve vakalarin da %20'sine yakin bir grubunda (kolestatik hepatit grubu dahil) ise 1 aydan daha uzun gorulebilen laboratuar anormalliklerine neden olan hepatit A icin Turkiye'nin asilama programlari acisindan hazirlik yapmasinin gerekli olacagi kanisindayiz.

Kaynaklar

(1.) Bell BP. Global epidemiology of hepatitis A: implications for control strategies. In: Margolis HS, Alter MJ, Livng J, Deinstag J, eds. Viral hepatitis and Liver Disease. London: International Medical Press, 2002: 9-14.

(2.) Kanra G, Kara A. Hepatit A virusu ve Hepatit A. Katki Pediatri Dergisi 1998; 19: 577-93.

(3.) Bell BP, Shapiro CN, Margolis HS. Hepatitis A virus. In: textbook of pediatric infectious diseases (Ed: Feigin RD, Cherry JD), 5th ed., 2004, Saunders, p: 2069-86.

(4.) Kanra G, Tezcan S, Badur S. Hepatitis A seroprevalence in a ran dom sample of the Turkish population by simultaneous EPI clus ter and comparison with surveys in Turkey. Turk J Pediatr 2002; 44: 204-10.

(5.) Ceyhan M, Yildirim I, Kurt N, et al. Differences in hepatitis A seroprevalence among geographical regions in Turkey: a need for regional vaccination recommendations. J Viral Hepat 2008; 15: 69-72.

(6.) Shouval DS, Mor E, Avitzur Y, Shamir R et al. Living-related donor liver transplantation for children with fulminant hepatic fai lure in Israel. J Pediatr Gastroenterol Nutr 2009; 48: 451-5.

(7.) Ferreira CT, Vieira SM, Kieling CO et al. Hepatitis A acute liver failure: follow-up of paediatric patients in southern Brazil. J Viral Hepat 2008; 15: 66-8.

(8.) van Gorkom J, Leentvaar-Kugpers A, Kool JL, Coutinho RA. Annual epidemics of hepatitis A in four large cities related to holiday travel among immigrant children. Ned Tijdschr Geneeskd 1998; 142: 1919-23.

Ates Kara [1], Aslinur Ozkaya Parlakay [1], Aysegul Akan [2], A. Bulent Cengiz [1], Mehmet Ceyhan [1]

[1] Hacettepe Universitesi Tip Fakultesi Cocuk Sagligi ve Hastaliklan Anabilim Dali Enfesiyon Hastaliklan Unetesi Hacettepe, Ankara, Turkiye

[2] Haceteppe Universitesi Tip Fakultesi Cocuk Sagligi ve Hastaliklan Anabilim Dali Ankara, Turkiye

Gelis Tarihi: 02.10.2009

Kabul Tarihi: 05.11.2009

Yazisma Adresi:

Correspondence Address:

Ates Kara

Hacettepe Universitesi Tip

Fakultesi Cocuk Sagligi ve Hastaliklari Anabilim Dali, Enfeksiyon Hastaliklari, Unitesi Hacettepe 06100

Ankara, Turkiye

Tel.: +90 312 305 11 66

E-posta: ateskara@hacettepe.edu.tr
Table 1. Hastalarin basvurudaki aPTT, INR, hemoglobin ve
beyaz kure degerlerinin dagilimi

                Minimum    Maksimum     Ortanca       Std.
                                                   Deviasyon

basvuru aPTT     23, 2       51, 4      33, 73       4, 16
basvuru INR      0, 96         2         1, 26       0, 24
basvuru Hb       7, 9        16, 3      12, 83       1, 40
basvuru BK       2700        19100     6616, 57     2269, 48

Hb: Hemoglobin, BK: Beyaz kure

Sekil 1. Vakalarin aylara gore dagilimi

ocak          %14
subat         %8,6
mart          %5
nisan         %4,5
mayis         %4,5
haziran       %3,2
temmuz        %3,6
agustos       %6,8
eylul         %10,4
ekim          %22,2
kasim         %7,7
aralik        %9,5

Note: Table made from bar graph.

Sekil 2. ALT ve AST degerlerinin yasa gore dagilimi

            ALT     AST

1-3 yas     974     788
3-7 yas     1233    907
7-11 yas    1287    1010
> 11 yas    1647    1222

Note: Table made from bar graph.
Gale Copyright: Copyright 2009 Gale, Cengage Learning. All rights reserved.