Neonatal sepsis/Yenidogan sepsisi.
Abstract: Sepsis is a significant cause of mortality and morbidity in newborn infants. Depending on the timing of symptoms and signs, sepsis during the neonatal period classically is divided into early-onset sepsis and late-onset sepsis. Primary risk factors for early-onset sepsis are prematurity, low birth weight, prolonged rupture of membranes, chorioamnionitis, and maternal colonization with group B streptococcus. In late-onset sepsis, maternal obstetric complications are rare and the main risk factors for sepsis are the procedures carried out in hospital to keep the infant alive. This article reviews the classification, pathogenesis, etiology, epidemiology, clinical findings of neonatal sepsis and current knowledge regarding the diagnosis and treatment of neonatal sepsis. (J Pediatr lnf 2009, 3: 174-81)

Key Words: Newborn, sepsis, diagnosis, treatment

Sepsis yenidogan bebeklerde onemli bir mortality ve morbidite nedenidir. Klasik olarak bulgularin ortaya qikis zamanina gore yenidogan doneminde gorulen sepsis, erken baslangiqli sepsis ve geq baslangiqli sepsis olarak ikiye ayrilir. Erken sepsis iqin baslica risk faktorleri prematurelik, dusuk dogum agirligi, erken membran rupturu, korioamnionit ve dogum kanalinin B grubu streptokoklar ile kolonizasyonudur. Geq sepsis te maternal obstetrik komplikasyonlar nadirdir ve sep sis iqin esas risk faktorleri bebekleri yasatmak iqin has tanede yapilan islemlerdir. Bu makalede yenidogan sepsisinin klasifikasyonu, patogenezi, etiyolojisi, epi demiyolojisi, klinik bulgulari ve tani ve tedavisindeki guncel bilgiler gozden geqirilmistir. (Qocuk Enf Derg 2009, 3: 174-81)

Anahtar Sozcukler: Yenidogan, sepsis, tani, tedavi
Article Type: Report
Subject: Sepsis (Prognosis)
Sepsis (Diagnosis)
Sepsis (Care and treatment)
Streptococcus agalactiae (Prognosis)
Streptococcus agalactiae (Diagnosis)
Streptococcus agalactiae (Care and treatment)
Infants (Newborn) (Diseases)
Infants (Newborn) (Prognosis)
Infants (Newborn) (Diagnosis)
Infants (Newborn) (Care and treatment)
Author: Cengiz, Ali Bulent
Pub Date: 12/01/2009
Publication: Name: Journal of Pediatric Infection Publisher: Aves Yayincilik Audience: Academic Format: Magazine/Journal Subject: Health Copyright: COPYRIGHT 2009 Aves Yayincilik ISSN: 1307-1068
Issue: Date: Dec, 2009
Accession Number: 216412451
Full Text: Yenidogan sepsisi, yasamin ilk ayinda siste mik enfeksiyon bulgularinin oldugu ve kandan bir patojenin izole edildigi bir klinik sendromdur (1-3). Klinik bulgular ve semptomlar ile sepsis ten suphelenilen yenidoganlarin qogunun kan kulturlerinde patojenlerin izole edilememesi nedeniyle yenidogan sepsisi iqin ayrica klinik ve laboratuvara dayali tanimlar da onerilmistir (1-5).

Yenidogan sepsisi klasik olarak bulgularin ortaya qikis zamanina gore erken baslangiqli sepsis (erken sepsis) ve geq baslangiqli sepsis (geq sepsis) olarak ikiye ayrilir (1,2,6,7). Erken sepsis semptom ve bulgulari dogumdan hemen sonra veya ilk gunlerde gorulur. Genel olarak yasamin 7. gununden once veya ilk haftasi iqin de ortaya qikan sepsis "erken sepsis" olarak adlandirilir (1,3,5,7,8). Ilk 3, 4 veya en fazla 5 gun iqinde gelisen sepsisi "erken sepsis" olarak kabul eden kaynaklar da vardir (2,4-6,9-12). Yasamin ilk 3 gunu iqinde gelisen sepsis iqin "qok erken baslangiqli sepsis" (qok erken sep sis) tanimi da kullanilmaktadir (8). Geq sepsis yasamin 7-30. gunlerinde veya ilk haftasindan sonra (yasamin 8-30.gunlerinde) ortaya qikan sepsistir (1,3,5,7,8). Qok geq baslangiqli sepsis (qok geq sepsis) ise 30. gunden taburculuga kadar geqen surede gelisen sepsisi ifade eder (1,7).

Patogenez

Erken yenidogan sepsisine neden olan pato jenler genellikle dogum kanalindan kazanilir (1,2,6,7). Patojenin dogum kanalindan kazanil masi qogunlukla dogum sirasinda bazen de dogumdn once serviks, vajen veya rektumda bulunan mikroorganizmalarin asendan yolla intakt veya rupture olmus membranlardan geqerek korioamnionite yol aqmasi ile gerqeklesir (1,2,6,7). Erken sepsis etkenleri bebeke hematojen (transplasental) yolla da bulasabilir (1-3,5-7,9). Geq sepsise neden olan mikroorganizmalar ise dogum kanalindan veya bebek dogduktan sonra hastane orta mindan, evde veya toplumda anneden veya qevredeki diger kaynaklardan kazanilabilir (1-3,5-7).

Fetus gebelik suresince, annede transplasental yolla bulasabilecek bir sistemik enfeksiyon hastaligi veya asendan yolla bulasabilecek bir genitouriner sistem enfeksiyonu gelismedigi takdirde, membran rupturu geli sene kadar steril bir ortamda bulunur ve yenidoganin mikroorganizmalar ile karsilasmasi genellikle membran rupturunden sonra olur (1-3,7). Dogum kanalinda qok sayida farkli mikroorganizma (aerob ve anaerob bakteri, mikoplazma, klamidya, ureoplazma, maya, fungus ve virus) bulunmasina ragmen erken yenidogan sepsisinin ana etkeni aerob bakterilerdir (2,6,7).

Epidemiyoloji ve Etiyoloji

Gelismis ulkelerde neonatal sepsis insidansi 1000 canli dogumda 1-10 olarak bildirilmistir (1,2,6,9,13). Yenidogan sepsisi insidansinin gelismekte olan ulkelerde gelismis ulkelerinkine benzer veya daha yuksek bulundu gu, klinik olarak tani konulan yenidogan sepsisi oranlari nin 1000 canli dogumda 49 veya 170 kadar yuksek ola bildigi rapor edilmistir (14,15). Sepsise en qok neden olan bakterilerin gorulme sikligi ulkeden ulkeye, cografi bolge den bolgeye, hastaneden hastaneye farklilik gosterebil mekte ve zaman iqinde ayni hastane iqinde dahi degise bilmektedir (1, 2, 5-7).

Erken neonatal sepsise en sik neden olan patojenler grup B streptokok (GBS) ve Escherichia coli (E. coli)'dir (1,2,5,6,9,11). Bu bakteriler genellikle annenin vajinal ve/ veya rektal florasindan kazanilir. Grup A, C ve G strepto koklar, Streptococcus viridans (S. viridans), enterokoklar, Streptococcus pneumoniae (S. pneumoniae), Haemophilus influenzae (H. influenzae), Listeria monocytogenes (L. monocytogenes) daha az gorulen etkenlerdir (1,5,9). Staphylococcus aureus (S. aureus), klebsiella ve entero bakter turleri, koagulaz negatif stafilokoklar erken sepsi sin nadir etkenleri arasinda bulunurlar (6,9).

Erken yenidogan sepsisi iqin tanimlanmis risk faktorle ri mevcuttur ve erken sepssi bebekler genellikle bir veya daha fazla risk faktorune sahiptir (1,5,6,9). Yenidogan bebekte bu risk faktorlerinin birden fazla olmasi sepsis olasiligini daha da artirir (1,6,9). Erken sepsis riskini arti ran baslica faktorler prematurelik, dusuk dogum agirligi (dogum agirliginin 2500 gramin altinda olmasi) veya qok dusuk dogum agirligi (dogum agirliginin 1500 gramin altinda olmasi), erken membran rupturu (EMR), korioamnionit ve dogum kanalinin GBS'ler ile kolonizasyonudur (1,2,5-7,9,11). Premature bebek hem annesinden trans plasental yolla immunglobulin G tipi antikorlari yeterince kazanamamistir hem de bebegin immun sistemi immatur dur. Korioamnionit ayni zamanda preterm eylemin ve EMR'nin onemli nedenlerinden biridir (1,2,6). Diger risk faktorleri uriner enfeksiyon, bakteriyel vajinit, ikiz gebelik, dogum sirasinda fazla sayida vajinal muayene yapilmasi, uzun sureli internal fetal monitorizasyon, erkek cinsiyeti, Apgar skorunun dusuk olmasi ve resusitasyondur (1,2,5,6,9). Gelismekte olan ulkelerde prematurelik, dusuk dogum agirligi gibi faktorlere ek olarak baslica sosyoeko nomik kosullarin olumsuzlugu ve saglik hizmetlerinin yetersizligi nedeniyle gebe kadinlarin dogum oncesi izlemlerinin az veya hiq olmamasi, evde yapilan dogumla rin fazla olmasi ve bunlarin saglik personeli tarafindan yaptirilmamasi, dogumun ve gobek bakiminin h jyenik olmamasi, anne ve bebekte enfeksiyon iqin risk olusturan durumlarin onlenememesi veya geq taninmasi gibi faktor ler de yenidogan sepsisi oranlarinin oldukqa yuksek olma sina katkida bulunmaktadir (14,15). Gelismekte olan ulke lerde erken sepsiste (yasamin ilk haftasinda gelisen sep siste) en fazla izole edilen patojenin klebsiella turleri oldu gu, bunu S. aureus ve E. coli nin izledigi, GBS'lerin oraninin daha dusuk bulundugu, erken sepsiste Gram negatif bakterilerin Gram pozitif bakterilere oraninin 2: 1 bulun dugu bildirilmistir (8). Ayni qalismada qok erken sepsis (yasamin ilk 3 gununde ortaya qikan sepsis) tanisi almis yenidogan bebekler ayrica incelendiginde yine en sik saptanan organizmanin klebsiella turleri oldugu, bunu S. aureus, GBS ve E. coli nin takip ettigi ve qok erken sep siste Gram negatif bakterilerin Gram pozitif bakterilere oraninin 1.4: 1 bulundugu belirtilmistir (8). Gelismekte olan ulkelerde erken sepsis etkeni olarak Gram negatif bakterilerin on planda olmasi bunlarin buyuk kisminin dogum sirasinda annenin vajinal florasindan kazanilma sindan qok dogumda ve dogum sonrasinda h jyenik olmayan uygulamalar nedeniyle qevreden (hastane veya toplumdan) kazanilmis olabilecegini dusundurmektedir (8). GBS'lerin erken sepsis etkeni olarak gorulme siklikla rinin ulkeler arasinda farklilik gostermesinde gebe kadin larin vajinal kolonizasyon oranlarinin veya antikor duzey lerinin farkli olmasinin, kultur farkliliklarinin ve suslarin virulansinin etkili oldugu dusunulmektedir (8). Amerika Birlesik Devletleri'nde gebe kadinlarin %15-40'inda vaji nal, rektal veya rektovajinal GBS kolonizasyonu oldugu bildirilmistir (2,6). Ulkemizde ise gebelerde GBS koloni zasyon oranlari %2-7 bulunmus olup (16-19), gelismis ulkelerde bildirilenlerin aksine ulkemizde erken sepsiste en sik gorulen patojenler (klebsiella turleri ve Staphylococcus epidermidis (S. epidermidis] arasinda GBS bulunmamaktadir (20). Gelismis ulkelerde vajinal ve rektal kulturlerinde GBS kolonizasyonu saptanan gebe kadinlara intrapartum antibiyotik (penisilin veya ampisilin) profilaksisi uygulanmasinin GBS'ler ile gelisen erken sep sis riskini dramatik olarak azalttigi saptanmistir (1,5,6,9). Intrapartum profilaksinin geq baslangiqli GBS hastaligini onleyici etkisi yoktur (2,9).

Gec sepsiste siklikla gebelikle ilgili risk veya komplikasyon yoktur, bebeklerin qogu maturdur (1,2,7). Gec yenidogan sepsisi riskini artiran ana faktorler bebekleri yasatmak iqin hastanede uygulanan sik kan alinmasi, endotrakeal entubasyon-mekanik ventilasyon uygulama lari, santral veya periferik vaskuler kateter kullanimi, transkutanoz oks jenasyon izlemi, beslenme sondasi takilmasi ve uzun sureli parenteral beslenme gibi invazif islemlerdir (1,2,10,13,21). Ek olarak antibiyotiklerin sik kullanilmasi direnqli mikroorganizmalar ile enfeksiyon ve sepsis riskini artirir (1,10,13,21). Bu nedenle ozellikle has tanede tedavi ve takip edilen qok dusuk dogum agirlikli ve dusuk dogum agirlikli premature bebeklerde geq sepsis olasiligi da fazladir (7,21,22). Koagulaz negatif stafilo koklar geq sepsisin en sik gorulen etkenidir (1,10). S. aureus ve enterokoklar geq sepsisin baslica etkenlerin dendir (1,2,6). Klebsiella, pseudomonas ve enterobakter turleri gibi Gram negatif bakteriler, GBS'ler, L. monocytogenes, kandida ve aspergillus geq sepsise neden olabilir (1,2,6). Ulkemizde de geq sepsiste en sik izole edilen patojen koagulaz negatif stafilokoklardir (20, 23). Geq sepsisin azaltilmasinin baslica yolu nozokomiyal enfeksiyonlarin kontrolu ve onlenmesidir (21).

Cok gec sepsis genellikle dogumdan sonra uzun sure hastanede tedavi gormus premature ve qok dusuk dogum agirlikli bebeklerde gorulur, enfeksiyon hastane den ve nadiren toplumdan kazanilir (1,7).

Tani ve tedavi yontemlerindeki gelismelere ragmen sepsis yenidogan bebeklerde onemli bir mortalite ve morbidite nedeni olmaya devam etmektedir (6). Gelismis ulkelerde erken sepsisli bebeklerin %10-20'si, gec sepsisli bebeklerin %5-10'u, qok geq sepsisli bebeklerin %5'inden azi kaybedilmektedir (1). Qok dusuk agirlikli premature bebeklerde erken sepsisin mortalitesi %35, geq sepsisin mortalitesi ise %17-19'dur (11,12).

Klinik bulgular

Erken sepsiste genellikle birden fazla organ veya sisteme ait bulgular gorulurken, geq sepsis ve qok gec sepsisli bebeklerde enfeksiyon bulgulari multisistemik veya fokal (ornegin pnomoni, omfalit, septik artrit, osteomiyelit) olabilir (1,2,7). Yenidogan sepsisinde bulgu ve semptomlar genellikle nonspesifiktir (1,2,6,7,9). Ates veya hipotermi, iyi emmeme, beslenme guqlugu, huzursuzluk, hipotoni, letarji, takipne, inleme, burun kanatlari nin solunuma katilmasi, gogus duvarinda qekilmeler, siyanoz, apne, sarilik, hepatomegali, kusma, karinda distansiyon, ishal, konvulsiyon, tasikardi veya bradikardi, hipotansiyon, dolasim bozuklugu, petesi, purpura ve enfeksiyon ile iliskili deri lezyonlari gorulebilir (1,2,6,7,9). Letarji, hipotoni veya tonusta artis, konvulsiyon, apne, asiri irritabilite ve fontanel bombeligi menenjitli yenido gan bebeklerde en sik gorulen bulgulardir (6,9). Erken sepsisli bebeklerin bir kisminda dogumdan hemen sonra, %90'indan fazlasinda yasamin ilk 24 saati ve hemen hemen tamaminda ilk 48 saati iqerisinde semptom ve bulgular gorulur (1,6,9).

Yenidogan sepsisi ayirici tanisinda aralarinda yenidoganin geqici takipnesi, mekonyum aspirasyonu da dahil olmak uzere aspirasyon pnomonisi, respiratuar distres sendromu, intrakranial kanama, hipoksik iskemik ensefalopati, prematurelik apnesi, konjenital kalp hastaliklari gibi durumlarin da yer aldigi hastaliklar mutlaka dusunulmelidir (2,6,7,22).

Sepsis suphesi olan bebege yaklasim

Yenidoganin sepsis aqisindan arastirilma ve tedavisine klinik bulgu ve semptomlara dayali olarak karar verilir (3,6,9). Sepsisten suphelenilen bir bebekte enfeksiyon olasiligini belirlemek iqin nonspesifik sepsis tarama testleri istenmeli, sorumlu mikroorganizmayi izole etmek ve sepsisi kanitlamak iqin kan kulturu ve beyin-omurilik sivi si (BOS) kulturu ve gerekli gorulen diger kulturler (ornegin abse, eklem sivisi kulturu) alinmalidir (1,2,4,6,9). Sepsis tanisinda altin standart bir veya daha fazla kan kulturunde bir patojenin (bakteri veya fungus) izole edilmesidir (1,6,22). Yenidogan bebeklerde kultur iqin en az 0.75-1 ml kan alinmalidir (1,2,6,9).

Tani koydurucu mikrobiyolojik tetkikler

Kan kulturu: Yenidogan sepsisinde kan kulturunun sensitivitesi en iyi kosullarda %50-80'dir (9). Kan kulturu alinmadan once bebege antibiyotik baslanmis olmasi, dogumdan once anneye antibiyotik verilmis olmasi, kultur iqin alinan kan miktarinin yetersiz olmasi ve bakteri yogunlugunun dusuk olmasi gibi nedenlerle yenidogan sepsislerinde patojen mikroorganizma kan kulturu ile saptanamayabilir (1-4,6,9,22). Yenidogan sepsisinde pozitif kan kulturu tani koydurur ancak negatif kan kulturu sepsisi ekarte ettirmez (1,9). Yenidogan bebeklerden alinan kan kulturlerinde uremelerin %90'dan fazlasi 48 saat sonunda saptanir (1,2,6,9).

Beyin-omurilik sivisi (BOS) kulturu ve BOS incelemeleri: Bakteriyel sepsisli yenidogan bebeklerin %20-25'inde sepsise menenjit eslik eder ancak bu vakalarin yaklasik olarak 1/3'unde kan kulturunde bakteri izole edilemez (1,6,9,24). Bu nedenle kan kulturunde ureme olup olmamasina bakilmaksizin erken, geq veya qok geq baslangiqli sepsisten suphelenilen her yenidogan bebege lomber ponksiyon (LP) yapilmalidir (1,9,24). Patojen BOS kulturunde izole edilebilecegi gibi Gram boyali BOS yaymalarinda etkenin Gram negatif mi yoksa Gram pozitif mi oldugu saptanabilir (6). Maternal antibiyotik profilaksisi uygulandiginda veya antibiyotik almakta olan bebeklerde BOS kulturu negatif olabilir (24).

Idrar kulturu: Erken sepsiste idrar kulturunde ureme olmasi gerqek uriner enfeksiyondan qok bakteriyemiyi gosterdiginden ve pozitif idrar kulturu orani dusuk oldugundan erken sepsisin rutin arastirilmasinda, ozellikle yasamin ilk uq gununde idrar kulturu alinmasi onerilmez (1,6,7,9). Geq sepsisli bebeklerde sepsisin primer odagi uriner sistem olabileceginden ve idrar kulturunun pozitif bulunma olasiligi erken sepssse gore daha fazla oldugun dan geq sepsis aqisindan arastirilan bebeklerde uretral kateterizasyon veya suprapubik mesane aspirasyonu ile idrar kulturu alinmasi onerilir (1,6,9).

Trakeal aspirasyon kulturleri: Yasamin ilk 12 saati iqerisinde alinan trakeal aspirasyon kulturlerinin yararli oldugu gosterilmistir (9). Sepsisten suphelenilen, pnomoni veya solunum yetmezligi nedeniyle entubasyon ve ven tilasyon gereken bebeklerde trakeal aspirasyon kulturleri tani koydurucu olabilir (9). Ancak mekanik ventilasyon uygulanan bebeklerde trakeal aspirasyon kulturlerinde ureme oldugunda kolonizasyon ve kontaminasyon olasi liklari goz onunde bulundurulmalidir (9).

Nonspesifik tani ve tarama testleri

Tarama testleri (nonspesifik enflamasyon belirteqleri) ideal olarak mevcut sepsisi kaqirmamali (yuksek sensitivite), sepsis olmadiginda sepsisi ekarte ettirebilmelidir (yuksek negatif prediktif dogruluk) (6,9,22). Aneak hicbir tarama testi enfeksiyonu tanimlama yonunden yeterli duyarliliga sahip degildir (1,3, 6,9,22). Bu nedenle sonucta sepsis tanisi koymak ve empirik tedavi baslamak iqin klinik degerlendirme yapilir (1,3,6,9). Bununla birlikte tara ma testleri antibiyotik tedavisinin baslanmasina ve kesilmesine karar vermede yardimcidir (6,9,22). Sepsis dusunulen bir yenidoganda mutlaka tam kan sayimi yapilmali ve bir akut faz reaktani (genellikle C-reaktif protein [CRP]) duzeyi seri olarak takip edilmelidir.

Tam kan sayimi komponentleri (beyaz kure ve iliskili gostergeler): Beyaz kure (BK) gostergeleri (total BK sayisi, periferik yayma incelemesinde absolu notrofil sayisi [ANS], immatur/total notrofil orani (I/T) ve immatur notrofil sayisi) en sik basvurulan testlerdir (1,6,9). Ozellikle total BK sayisinin normal degerlerinin alt ve ust sinirlari oldukqa genistir ve BK sayisi bebegin gebelik yasi, kan orneginin alinma zamani ve yeri (venoz, kapiller veya arteriyel) ve enfeksiyon disi nedenlere bagli olarak degisiklik gosterebilir (3,6,9,25). Periferik yaymada immatur notrofillerin dogru olarak sayilmasi da degerlendirmeyi yapan kisinin bilgi ve tecrubesine baglidir (6,9,22,25). Dogumdan hemen sonra alinan kan orneklerinde tam kan sayimi komponentlerinin enfekte bebegin belirlenmesi aqisindan sensitivitesi dusuktur (6). Bu nedenle BK ile iliskili gostergelerin degerlendirilmesi amaci ile ilk orneklerin dogumdan birkac saat sonra alinmasi, dogumdan hemen sonra kan alinmis bebeklerde ise yasamin 12-24. saatinde ikinci kez kan alinarak testlerin tekrarlanmasi onerilmektedir (6).

Akut faz reaktanlari: Enfeksiyon veya doku hasarina karsi hizli cevabin bir parqasi olarak esas olarak karacigerde yapilan endojen peptidlerdir (25). Bu proteinler hepatositlerin sitokinler tarafindan induklenmesi ile uretildiginden serum duzeylerinin yukselmesi en az bir kac saat almaktadir (6). Bebeklerde CRP, fibrinojen, seruloplazmin, fibronektin, prealbumin, haptoglobin, serum amiloid A (SAA), prokalsitonin (PCT), orosomukoid, lipopolisakkarid baglayici protein, a1-antitripsin, laktoferrin, neopterin, inter-a inhibitor proteinler, granulosit koloni stimule edici faktor (G-CSF), antitrombinin de aralarinda oldugu cok sayida akut faz reaktani ile qalismalar yapilmistir (1,2,6,7,9,22,25). Bir enflamatuar uyaridan sonra serum duzeyleri en once (birkaq saat sonra) artan akut faz reaktanlari CRP, PCT ve SSA'dir (6,25). Eritrosit sedimen tasyon hizi (ESH)'ndaki artis, fibrinojen duzeyinin artmasi ile iliskili olarak daha gec donemde gorulur ve ESH'nin sensitivitesi dusuktur (6). Coombs pozitif hemolitik anemisi olan bebeklerde ESH'de belirgin artis olacagi gozonunde bulundurulmalidir (6).

Yenidogan sepsisinde en iyi qalisilmis akut faz reaktani CRP'dir (6, 25). Yenidoganlarda serum CRP duzeyini yukselten ana erken enfeksiyon olmakla birlikte maternal ates, EMR, fetal distres, zor dogum, vakumla dogum ve perinatal asfiksi gibi bazi faktorler sistemik enfeksiyon olmaksizin CRP duzeyinde artisa neden ola bilir ve bu nedenle CRP'nin erken sepsis icin spesifitesi dusuktur (1,9,25). CRP enflamatuar uyarinin baslamasindan 4-6 saat sonra salinir, 24-48. saatlerde en yuksek duzeye ulasir (9). Yenidoganda normal serum CRP duzeyinin ust siniri olarak siklikla 1 mg/dl veya 5 mg/dl onerilmektedir (1, 9). Seri olqumleri (12-24 saat arayla) yapildiginda artmis CRP yenidogan enfeksiyonunu belirlemede en yararli yontemdir (6,9). Seri CRP olqumlerinin negatif prediktif dogrulugu yuksek oldugundan CRP duzeyleri antibiyotik tedavisinin kesilmesine karar verilmesinde de yardimcidir (6).

Sepsiste tarama testi olarak PCT'nin olqumunun kullanilmasini oneren qalismalar vardir (3,4,9,22). PCT bakteri endotoksinleri ile temastan 4 saat sonra artmaya baslar, 6-8. saatlerde en yuksek duzeye ulasir ve en az 24 saat yuksek duzeyde kalir (25). PCT duzeyinin 8.1 mg/dl'nin uzerinde bulunmasinin sepsis tani kriteri olarak kullanilabilecegi belirtilmektedir (4). Serum PCT duzeyi, CRP duzeyinden daha once artsa da PCT'nin dogum sonrasi fizyolojik olarak hizla artmasi erken sepsis tanisi icin PCT'nin degerini kisitlamaktadir (3,22,25). Ayrica dogum asfiksisi, intrakranial kanama ve hipoksemide de serum PCT konsantrasyonlarinda artis olabilmektedir (22). PCT duzeyi erken sepsiste oldugu gibi gec sepsiste de artar (25).

SAA seviyesinde sepsisin baslamasindan 8-24 saat sonra belirgin bir artis gorulur (25). Vajinal dogumun SAA duzeyinde gecici bir artisa neden olmasi nedeniyle erken sepsis taramasinda elde edilen SAA degerinin yorumlanmasini zorlastirabilecegi ancak gec sepsis icin SSA'nin CRP'den daha guqlu bir belirteq olabilecegi bildirilmistir (25).

Sitokinler: Enflamatuar cevabi regule eden protein, glikoprotein ve lipidlerdir (6). Sepsisli bebeklerin kaninda interlokin-1 (IL-1), interlokin-6 (IL-6), interlokin-8 (IL-8), tumor nekrozis faktor-[alpha] (TNF-[alpha]), solubl IL-2 reseptor, solubl interselluler adezyon molekulu 1 (ICAM-1), solubl TNF-[alpha] reseptor, E-selektin, IL-1 reseptor antagonisti, granulosit-makrofaj koloni stimule edici faktor (GM-CSF) ve G-CSF'nin de aralarinda bulundugu cok sayidaki sitokinin artmis oldugu gosterilmistir (2-4,6,9,22).

Bazi sitokinlerin yenidogan sepsisinin arastirilmasinda oldukqa yararli olduklari saptanmistir (2-4,9,22). Bunlar arasinda en umit verici olanlardan biri IL-6'dir (3,6). IL-6 duzeyinin 70 pikogram/ml'nin uzerinde bulunmasinin sepsis tani kriteri olarak kullanilabilecegi belirtilmektedir (4). Bakteri urunlerine maruz kalindiktan sonra IL-6 hizla artar ve CRP'den once yukselir (22). Ancak IL-6'nin dogum sonrasi duzeylerinde fizyolojik dalgalanmalar oldugu, dogum sonrasi ilk 48 saat iqerisindeki duzeyinin gebelik yasindan etkilendigi, dogum sonrasi sensitivitesi nin dusuk oldugu bildirilmistir (3). Antimikrobiyal tedavi baslandiktan sonra enflamatuar cevap azaldikca IL-6 duzeyi hizla (genellikle 24 saat iqerisinde) normal duzey lerine doner (6,22). Bu nedenle IL-6'nin sensitivitesini yukseltmek icin CRP gibi "gec" ve daha spesifik bir belirtec ile birlikte kullanilmasi gerektigi dusunulmektedir (22). Dolasimdaki IL-8 duzeyleri gebelik yasindan ve bebegin postnatal yasindan etkilenmemektedir (22).

Hucre yuzey antijenleri: Akim sitometrik analiz ile hucre yuzey antijenleri belirlenebilmektedir (25). Bakteriyel enfeksiyonlar sirasinda aktive lokositlerde CD11 b, CD64 ve CD69 gibi yuzey antijenlerinin ekspresyonu artar (22, 25). Notrofillerin mikrobiyal urunler ile temasini izleyen birkaq dakika iqerisinde ekspresyonu belirgin olarak artabildiginden CD11 b'nin "erken" uyari belirteci olarak kullanilabilecegi dusunulmektedir (22). Notrofil veya monosit CD11 b/CD18'inin gunluk olqumunun sepsis icin klinik suphe uyanmadan once vakalari tanimlayabilecegi bildirilmistir (26). Premature ve matur bebeklerde bakteriyel enfeksiyona cevap olarak ekspresyonunda belirgin artis olan CD64'un erken ve gec yenidogan sepsisi tanisi icin sensitivitesinin yuksek oldugu rapor edilmistir (22,25,27, 28). Hucre yuzey belirteqleri icin alinan kan ornekleri laboratuvara buz iqinde iletilmeli ve apoptozisi ve ant jenlerin azalmasini onlemek icin derhal qalisilmalidir (22,25).

Sitokinler ve lokosit yuzey antijenlerinin olqumu; testlerin sensitivitelerinin dusuk olmasi, tani koydurucu sinirlarin belirlenememis olmasi, ileri teknoloji gerektirmeleri gibi nedenlerle rutin olarak onerilmemektedir (1,6,9,22).

Bakteri genomlarinin olqumu: Son yillarda erken ve gec sepsis tanisi icin polimeraz zincir reaksiyonu (PCR) yontemi ile bakteriyel 16S ribozomal ribonukleik asit (rRNA) gen tayininin yararli olabilecegi bildirilmektedir (4,9,25). PCR'nin kan kulturune gore avantajlari hizli (birkac saat iqinde) sonuc elde edilebilmesi ve 0.2-0.3 ml kadar az kan volumu ile tani konulabilmesidir (25).

Tarama testlerinin birlikte kullanimi: Sepsis tarama testlerinden bazilarinin birlikte kullanimi ile sepsisi ekarte etmek icin %100 negatif prediktif dogruluga sahip tarama stratejileri gelistirilmistir (6,9). Pratik uygulamada bebeklerde sepsis taramasi icin BK gostergeleri ve CRP'nin birlikte degerlendirilmesi onerilmektedir (9). Erken baslangiqli yenidogan sepsisi taramasi icin onerilen BK gostergeleri ve CRP degerleri Tablo l'de gosterilmistir.

Klinik bulgu ve semptomlari ile erken yenidogan sepsisi dusunulen bir bebekte antibiyotik tedavisine baslamadan once tam kan sayimi ve CRP degerlendirilmeli, kan kulturu alinmali, solunum sikintisi varsa akciger grafisi qekilmeli ve LP yapilmalidir. Antibiyotik alirken kultur pozitif (veya fokal hastalik bulgusu var) veya sepsis skoru [greater than or equal to] 2 (Tablo 1) veya LP bulgulari anormal bulunursa veya semptomlar 24 saatten uzun surer ve klinik seyir sepsis ile uyumlu ise antibiyotik tedavisi 7-10 gune (menenjitte 14-21 gune) tamamlanmalidir. Erken sepsis icin antibiyotik baslanan bir bebekte sepsis icin risk faktorleri yok ve kulturler negatif ve tarama test sonuclari negatif (sepsis skoru <2) ise (Tablo 1) ve klinik olarak sepsis olasiligi dusuk goruluyorsa (24 saate kadar semptomlar azalir veya semptomlar ve klinik seyir enfeksiyon disi bir durum ile uyumlu bulunursa) 48 saat sonunda antibiyotik kesilerek bebek taburcu edilebilir (6,9).

Maternal GBS kolonizasyonu, EMR, korioamnionit ve prematurelik gibi nedenlerden dolayi erken sepsis riski tasiyan asemptomatik bebeklerde dogumda sepsis taramasi yapilmasi yararli olmadigindan, asemptomatik katan bebeklerde ilk tarama (BK gostergeleri ve CRP) yasamin 12-24. saatlerinde yapilmali ve bu bebekler semptom ve bulgularin ortaya qikip qikmadigi aqisindan ozellikle yasa min ilk 48 saati boyunca cok yakin ve dikkatle izlenmeli dir (9). Asemptomatik katan ve sepsis taramasi normal (sepsis skoru 2'den kuquk) bulunan bebekler yasamin 48. saatinde taburcu edilebilir. Sepsis icin risk faktorleri olan asemptomatik bebeklerde yasamin 12-24. saatinde bakilan BK gostergeleri ve CRP degerleri anormal (sepsis skoru 2 veya daha buyuk) oldugunda yakin klinik takip gerekir. Bebek iyi gorunmesine ragmen ikinci sepsis taramasi da pozitif bulunursa antibiyotik tedavisi baslanmalidir. Ilk sepsis taramasi pozitif ve klinik bulgulari sepsiste uyumlu veya oykusu riskli olan bir bebege semptomatik sepsisli yenidogan protokolu baslanmalidir (6,9).

Gec ve cok gec baslangiqli sepsisler icin yapilan tarama testlerinin sonuclari degerlendirilirken bebegin yasi da gozonunde bulundurulmalidir.

Yenidogan sepsisi tedavisi

Bebekteki klinik bulgu ve semptomlar ile yenidogan sepsisinden suphelenildiginde taniya yonelik tetkikler yapildiktan ve kan kulturu ve diger kulturler alindiktan sonra hemen tedaviye baslanmalidir (1, 2, 6, 9, 29). Erken sepsis riski cok yuksek olan asemptomatik bir bebegin kultur sonuclari beklenir ve klinik takibi yapilirken, bebege empirik antibiyotik verilmesi gerekebilir (9).

Yenidogan sepsisi tedavisinde ilk kullanilacak antimik robiyal ajanlar bebegin semptom ve bulgularinin basladigi zaman, enfeksiyon ajaninin kazanildigi yer-ortam (dogum kanali, hastane veya toplum) ve varsa enfeksiyon odagi gozonunde bulundurularak olasi patojenler ve onlarin tahmin edilen veya bilinen antibiyotik duyarliliklarina gore seqilmelidir (1, 2, 6, 9, 29). Yenidogan sepsisi ve yenidoganin bazi bakteriyel enfeksiyonlarinda onerilen empirik tedaviler Tablo 2'de gosterilmistir.

Erken sepsisin empirik tedavisinde olasi Gram pozitif ve Gram negatif patojenlere karsi etkili olmasi beklenen bir antibiyotik kombinasyonu uygulanmalidir. Erken sepsise en sik neden olan patojenler GBS ve E. coli oldugun dan; stafilokoklar, hastaneden kazanilmis qoklu ilac direncine sahip Gram negatif bakteriler, anaerob bakteriler ve funguslar erken sepsisin nadir etkenleri olduklarin dan erken sepsis icin empirik tedaviye ampisilin ve bir aminoglikozit (gentamisin veya amikasin) ile baslanmalidir (1,2,6,7,9) (Tablo 2). Ampisilin GBS'ler, L. monocytogenes, proteus suslarina, enterokoklarin qoguna ve E. coli suslarinin yaklasik olarak yarisina, aminoglikozitler ise bazi "Enterobacteriaceae" turlerine (E. coli, klebsiella, enterobakter ve proteus suslarinin qoguna) ve Pseudomonas aeruginosa (P. aeruginosa)'ya karsi etkilidir (2,6). Aminoglikozitler ototoksik ve nefrotoksik ilaclardir. Yenidogan sepsisi tedavisinde kullanilabilecek sefotaksim dahil uquncu kusak sefalosporinlerin toksik etkileri aminoglikozitlere gore daha az olmakla birlikte direncli bakteri suslarinin gelisimini onlemek icin sepsisinin empirik tedavisinde rutin olarak uquncu kusak sefalosporinlerin kullanilmasi onerilmemektedir (1,6,7). Sefotaksimin kullanildigi kombinasyon ile aminoglikozitlerin kullanildigi kombinasyonlara gore serum ve BOS'da daha yuksek bakterisidal konsantrasyonlar saglandigi icin bakteriyel menenjit varliginda ampisilin ve aminoglikozit kombinasyonu yerine ampisilin ve sefotaksim kombinasyonu ter cih edilmelidir (7). Sefotaksim aminoglikozitlere direnqli Gram negatif bakteriler icin de uygun bir alternatiftir. Ancak sefalosporinlerin hicbiri enterokoklara ve L. monocytogenes'e karsi etkili degildir ve hicbir sefalospo rin yenidogan sepsisinin empirik tedavisinde kesinlikle tek basina (empirik monoterapi ajani olarak) kullanilmamalidir (2,6,7).

Erken sepsis icin baslanan ampisilin ve aminoglikozit kombinasyonu ile tedavi suresi (kanitlanmis veya klinik sepsiste) 7-10 gun olmalidir (1,2,6,7). Klinik bulgulari sepsisle uyumlu olan bir bebekee, bir kan kulturunde ureme olmamasi durumunda bebegin tanisinin sepsis oldugu kabul edilerek gerekli tedavi tamamlanmalidir (6). Tedaviye yanit bebegin semptom ve bulgularina ek olarak laboratuvar tetkikleri ile de takip edilmelidir. Tedaviye baslandiktan sonraki 24-48 saat iqerisinde bebegin semptom ve bulgularinda duzelme olmasi, BK sayisi, I/T notrofil orani ve CRP duzeylerinin tedavinin 48-72. saatine kadar normallesmeye baslamasi tedaviye uygun yanit alindigini gosterir (9). Kan akimi enfeksiyonlarinda tedaviye baslandiktan 24-48 saat sonra alinan kan kulturu negatif olmali dir (7). Kultur sonuclarina gore kullanilan antibiyotiklerde degisiklik yapilmali gerekebilir (1, 6, 7). L. monocytogenes iqin tek basina ampisilin ve GBS icin penisilin veya ampi silin uygun ilaqlardir (1,2,6,7). Gram negatif enterik bakte rilerle gelisen sepsiste ampisilin ile birlikte bir aminogliko zit veya uquncu kusak bir sefalosporin (sefotaksim veya seftazidim) kullanilmalidir (7).

Ampisilin ve bir aminoglikozitle tedavi "disaridan" yatirilan (toplum kaynakli) ve belirli bir enfeksiyon odaklari olmayan gec sepsisli bebekler icin de uygundur (1,2) (Tablo 2). Bu bebeklerde onerilen tedavi suresi yine 7-10 gundur (1,2).

Hastanede yatan bebeklerde gelisen nozokomiyal enfeksiyonlarin etkenleri genellikle stafilokoklar, bazi "Enterobacteriaceae" turleri, pseudomonas turleri, enterokoklar ve kandida turleri ozellikle de Candida albicans'tir (2, 7, 30). Bu nedenle hastanede yatan bebeklerde gelisen gec sepsiste vankomisin ile birlikte gentamisin (veya amikasin) veya vankomisin ile birlikte seftazidim baslanmali, tedavi suresi 10-14 gun olarak planlanmalidir (1,2) (Tablo 2). Vankomisin metisiline direnqli olanlar da dahil koagulaz negatif stafilokoklar ve S. aureus'a ve bunun yanisira GBS'ler, enterokoklar ve S. viridans'a etkilidir (1). Pseudomonas sepsisinde piperasilin, tikarsilin, karbenisi lin veya seftazidimden biri bir aminoglikozit ile birlikte kullanilmalidir (6,7). Anaerob enfeksiyonlarda klindamisin, piperasilin veya metronidazol tedavi ilaqlari arasinda yer almalidir (1,2,7). Sistemik fungal enfeksiyonlar-sepsis icin baslica risk faktorleri prematurelik, cok dusuk dogum agirligi, genis spektrumlu antibiyotiklerin kullanilmasi, invazif islemler ve parenteral hiperalimentasyondur (1,2,7,30). Yenidoganda Sistemik fungal enfeksiyonlarin tedavisinde ilk tercih edilecek ilaq amfoterisin B'dir (1,2,7,30). Gec sepsiste de tedaviye yanit klinik bulgular ve tarama testleri (BK gostergeleri ve CRP duzeyleri) ile takip edilmelidir. Antimikrobiyal tedaviye baslandiktan 24-48 saat sonra kan kulturu alinarak bakteriyeminin duzelip duzelmedigi kontrol edilmelidir (9).

Yenidogan doneminde GBS'ler ve E. coli bakteriyel menenjitin en sik gorulen etkenleridir. Bu iki bakteri yenidogan menenjitlerinin yaklasik olarak %70'inin nedenidir (6). Gram negatif enterik basiller, L. monocytogenes ve enterokoklar da onemli menenjit etkenleridir. H. influenzae, S. pneumoniae ve S. epidermidis de yenidoganda menenjitin nedeni olabilir (6). Erken menenjitlerde ampisilin ile birlikte sefotaksim veya ampisilin ile birlikte genta misin onerilir (1,2,9) (Tablo 2). gec menenjitlerde de ayni tedavi protokolu uygulanmalidir (1) (Tablo 2). gec menenjitler icin alternatif tedavi bir aminoglikozitin eklenmesi ile veya aminoglikozit eklenmeden, vankomisin ile birlikte sefotaksim (veya seftazidim) tedavisidir (31). Spesifik patojen saptandiginda ve antibiyotik duyarlilik sonuclari ogrenildiginde antimikrobiyal tedavi uygun sekilde duzen lenmelidir. GBS ve L. monocytogenes menenjitlerinde ampisilinin tek basina veya gentamisin ile birlikte kullanil masi, E. coli ve diger "Enterobacteriaceae" turleri ile geli sen menenjitlerde sefotaksimin tek basina veya bir aminoglikozitle birlikte kullanilmasi onerilir (1,6,31). P. aeruginosa menenjiti seftazidim ve aminoglikozit ile tedavi edilmelidir (7,31). Enterokok menenjiti icin ampisilin ve bir aminoglikozit, enterokok ampisiline direnqli ise vankomisin ve gentamisin kullanilmalidir (31). Yenidogan menenjitinde tedavi suresi 14-21 gundur (1,2,7,31). Tedavi suresi kanitlanmis Gram pozitif bakteriyel menenjitlerde en az 14 gun, Gram negatif bakterilerle gelisen menenjitlerde en az 21 gun olmalidir (2,6,7,31).

Yasamin ilk 7-10 gununde gelisen pnomoni icin ampisilin ve bir aminoglikozit kombinasyonu veya ampisilin ve sefotaksim kombinasyonu uygulanmalidir (7) (Tablo 2). Nozokomiyal pnomonide empirik olarak vankomisin ve uquncu kusak bir sefalosporin (sefotaksim veya seftazidim) kullanilmalidir (2,7,9).

Kemik ve eklem enfeksiyonlarinda 3-6 hafta sureyle vankomisin ve gentamisin veya vankomisin ve sefotaksim ile kombine tedavi onerilir (1, 2).

Coklu ilaq direncine sahip Gram negatif bakteriler ile gelisen enfeksiyonlarda meropenem, imipenem, sefepim veya siprofloksasinin kullanilmasi gerekli olabilir (2).

Sepsiste destekleyici tedavi cok onemlidir. Hastanin beslenmesi surdurulmeli, elektrolit ve glukoz duzeyleri normal sinirlarinda tutulmali, asidoz ve hipovolemi onlenmeli, sok erken tanimlanarak derhal tedavi edilmelidir (1,2,7). Hipoksi duzeltilmeli, gerektiginde solunum cihazi kullanilmalidir (1,2,7,9). Konvulsiyon varsa antikonvulsif tedavi uygulanmali ve konvulsiyon nedeni bulunmalidir. Dissemine intravaskuler koagulasyon gelismisse taze donmus plazma, trombosit veya eritrosit suspansiyonu verilmelidir (1,7,9). Adrenal yetmezlik durumunda kortikosteroid kullanilmalidir (7). Premature ve/veya dusuk dogum agirlikli bebeklerde enfeksiyon veya sepsis profilaksisi icin rutin intravenoz immunglobulin (IVIG) uygulamasi onerilmemektedir (1,2,10,32). Yenidogan sepsisinde IVIG tedavisinin yararli oldugu yonunde bulgular varsa da, IVIG tedavisinin yenidogan sepsisinde mortaliteyi azaltti gi kanitlanamamistir (6,7,9). Yenidogan sepsisinin tedavisinde granulosit transfuzyonu veya G-CSF uygulanmasinin yararli oldugu da gosterilememistir (6, 9). Halen yenidogan sepsssi tedavisinde antibiyotik tedavisine ek olarak oral laktoferrin kullaniminin yararli olup olmadigini ortaya koyan yeterli veri de bulunmamaktadir (33).

Kaynaklar

(1.) Edwards MS, Baker CJ. Sepsis in the newborn. In: Gershon AA, Hotez PJ, Katz SL (eds): Krugman's Infectious Diseases of Children. 11th ed. Philadelphia: Mosby; 2004. p. 545-61.

(2.) Saez-Llorens X, McCracken GH. Perinatal bacterial diseases. In: Feigin RD, Cherry JD, Demmler GJ, et al (eds): Textbook of Pediatric Infectious Diseases. 5th ed. Vol. 1. Philadelphia: Saunders; 2004. p. 929-66.

(3.) Chiesa C, Panero A, Osborn JF, et al. Diagnosis of neonatal sepsis: a clinical and laboratory challenge. Clin Chem 2004; 50: 279-87.

(4.) Haque KN. Definitions of bloodstream infection in the newborn. Pediatr Crit Care Med 2005; 6 (3 Supply: 45-9.

(5.) Schrag S, Schuchat A. Prevention of neonatal sepsis. Clin Perinatol 2005; 32: 601-15.

(6.) Polin RA, Parravicini E, Regan JA, Taeusch HW. Bacterial sepsis and meningitis. In: Taeusch HW, Ballard RA, Gleason CA (eds). Avery's Diseases of the Newborn. 8th ed. Philadelphia: Elsevier Inc.; 2005. p. 551-77.

(7.) Stoll BJ. Infections of the neonatal infant. In: Behrman RE, Kliegman RM, Jenson HB (eds): Nelson Textbook of Pediatrics. 17th ed. Philadelphia: Saunders; 2004. p. 623-40.

(8.) Zaidi AK, Thaver D, Ali SA, Khan TA. Pathogens associated with sepsis in newborns and young infants in developing countries. Pediatr Infect Dis J 2009; 28 (1 Supply: 10-8.

(9.) Gerdes JS. Diagnosis and management of bacterial infections in the neonate. Pediatr Clin N Am 2004; 51: 939-59.

(10.) Weisman LE. Coagulase-negative staphylococcal disease: emerging therapies for the neonatal and pediatric patient. Curr Opin Infect Dis 2004; 17: 237-41.

(11.) Stoll BJ, Hansen NI, Higgins RD, et al. Very low birth weight preterm infants with early onset neonatal sepsis: the predominance of gram-negative infections continues in the National Institute of Child Health and Human Development Neonatal Research Network, 2002-2003. Pediatr Infect Dis J 2005; 24: 635-9.

(12.) Makhoul IR, Sujov P, Smolkin T, Lusky A, Reichman B, Israel Neonatal Network. Pathogen-specific early mortality in very low birth weight infants with late-onset sepsis: a national survey. Clin Infect Dis 2005; 40: 218-24.

(13.) Bizzarro MJ, Raskind C, Baltimore RS, Gallagher PG. Seventy-five years of neonatal sepsis at Yale: 1928-2003. Pediatrics 2005; 116: 595-602.

(14.) Osrin D, Vergnano S, Costello A. Serious bacterial infections in newborn infants in developing countries. Curr Opin Infect Dis 2004; 17: 217-24.

(15.) Thaver D, Zaidi AK. Burden of neonatal infections in developing countries: a review of evidence from community-based studies. Pediatr Infect Dis J 2009; 28 (1 Supply: 3-9.

(16.) Bolatli T, Aksit F, Kiraz N. Gebelerde son trimestrde grup B streptokok kolonizasyonu. Turk Mikrobiyol Cemiy Derg 1989; 19: 309-14.

(17.) Gul HC, Dede M, Avci IY, Eyigun CP, Pasha A. Uquncu trimestr hamilelerde vaginal grup B streptokok kolonizasyonu. Klimik Derg 2005; 18: 27-9.

(18.) Karaeminogullari M, Memis S. Uquncu trimestr gebelerde hizli tarama testi ile grup B streptokok kolonizasyonunun saptanma si. Klimik Derg 1992; 5: 99-100.

(19.) Gokalp AS, Bakici MZ. Neonatal grup B streptokokal kolonizasyonun annelerdeki urogenital ve anorektal sistem tasiyiciligi ile iliskisi. Mikrobiyol Bul 1985; 19: 65-72.

(20.) Bulut MO, Bulut IK, Buyukkayhan D ve ark. Neonatal sepsisli olgularin retrospektif olarak degerlendirilmesi. Cumhuriyet Universitesi Tip Fakultesi Dergisi 2005; 27: 63-8.

(21.) Gordon A, Isaacs D. Late-onset infection and the role of antibiotic prescribing policies. Curr Opin Infect Dis 2004; 17: 231-6.

(22.) Ng PC, Lam HS. Diagnostic markers for neonatal sepsis. Curr Opin Pediatr 2006; 18: 125-31.

(23.) Yalaz M, Qetin H, Akisu M, Aydemir S, Tunger A, Kultursay N. Neonatal nosocomial sepsis in a level-III NICU: evaluation of the causative agents and antimicrobial susceptibilities. Turk J Pediatr 2006; 48: 13-8.

(24.) Garges HP, Moody MA, Cotten CM, et al. Neonatal meningitis: what is the correlation among cerebrospinal fluid cultures, blood cultures, and cerebrospinal fluid parameters? Pediatrics 2006; 117: 1094-100.

(25.) Arnon S, Litmanovitz I. Diagnostic tests in neonatal sepsis. Curr Opin Infect Dis 2008; 21: 223-7.

(26.) Turunen R, Anderson S, Nupponen I, et al. Increased CD11b-sensity on circulating phagocytes as an early sign of late-onset sepsis in extremely low-birth-weight infants. Pediatr Res 2005; 57: 270-5.

(27.) Ng PC, Li K, Wong RP, et al. Neutrophil CD64 expression: a density diagnostic marker for late-onset nosocomial infection in very low birthweight infants. Pediatr Res 2002; 51: 296-303.

(28.) Ng PC, Li G, Chui KM, et al. Neutrophil CD64 is a sensitive diagnostic marker for early-onset neonatal infection. Pediatr Res 2004; 56: 796-803.

(29.) Cengiz AB. Yenidogan sepsisinde degerlendirme ve yonetim. Guncel Pediatri (3. Uludag Pediatri Kis Kongesi Ozet Kitabi) 2007; 5: 126-31.

(30.) Rao S, Ali U. Systemic fungal infections in neonates. J Postgrad Med 2005; 51: 27-9.

(31.) Chavez-Bueno S, McCracken GH. Bacterial meningitis in children. Pediatr Clin N Am 2005; 52: 795-810.

(32.) Ohlsson A, Lacy JB. Intravenous immunoglobulin for preventing infection in preterm and/or low-birth-weight infants. Cochrane Database Syst Rev 2004; 1: CD000361.

(33.) Mohan P, Abrams SA. Oral lactoferrin for the treatment of sepsis and necrotizing enterocolitis in neonates. Cochrane Database Syst Rev 2009; 1: CD007138.

Ali Bulent Cengiz

Hacettepe Universitesi Tip Fakultesi, Qocuk Enfeksiyon Hastaliklari Unitesi, Ankara, Turkiye

Gelis Tarihi: 13.05.2009

Kabul Tarahi: 23.06.2009

DIP NOZ Bu qalisma sadece bir sayi yayinlanip yayindan kaldinlan, artik yayin hayatinda bulunmayan iie indekslenmemis olan bir lokal dergide yayinlanmistir.

Yazisma Adresi:

Correspondence Address Dr. Ali Bulent Cengaz Hacettepe Universitesi Tip Fakultesi, Cocuk Sagligi ve Hastaliklari Unitesi, Enfeksiyon Hastaliklari Bilim Dali, Hacettepe 06100 Ankara, Turkiye Tel.: +90 312 305 11 66 E-posta: bcengizCrhacettepe.edu.tr
Tablo 1. Evken sepsis taramasi ([greater than or equal to] 2 puan
taramanin pozitif oldugunu gosterir) (9)

Test                                                            Puan

Absolu notrofil sayisi < 1750/ml                                  1
Total beyaz kure sayisi < 7500/ml                                 1
veya >40.000/ml
Immatur/ total notrofil orani [greater than or equal to] 0.20     1
Immatur/ total notrofil orani [greater than or equal to] 0.40     2
CRP + ([greater than or equal to]1 mg/dl)                         1
CRP + ([greater than or equal to]mg/dl)                           2

Tablo 2. Neonatal sepsis ve bazi neonatal bakteriyel enfeksiyonlarda
onerilen empirik tedaviler

Bakteriyel enfeksiyon                    Onerilen tedavi

Erken sepsis                          Ampisilin + gentamisin
Gec sepsis (toplumdan                 Ampisilin + gentamisin
  kazanilmis)
Hastanede yatan bebeklerde   Vankomisin + gentamisin (veya amikasin)
  gelisen gec sepsis
Erken menenjit                        Ampisilin + sefotaksim
Gec menenjit                          Ampisilin + sefotaksim

Erken pnomoni                         Ampisilin + gentamisin
Nozokomiyal pnomoni                  Vankomisin + sefotaksim

Bakteriyel enfeksiyon                   Alternatif tedavi

Erken sepsis                          Ampisilin + sefotaksim
Gec sepsis (toplumdan                 Ampisilin + sefotaksim
  kazanilmis)
Hastanede yatan bebeklerde           Vankomisin + seftazidim
  gelisen gec sepsis
Erken menenjit                        Ampisilin + gentamisin
Gec menenjit                          Ampisilin + gentamisin
                                               veya
                                     Vankomisin + sefotaksim
                             (veya seftazidim) [+ or -] aminoglikozit
Erken pnomoni                         Ampisilin + sefotaksim
Nozokomiyal pnomoni                  Vankomisin + seftazidim
Gale Copyright: Copyright 2009 Gale, Cengage Learning. All rights reserved.