Cost of hospitalization of children with rotavirus infection in a research and training hospital/Bir egitim ve arastirma hastanesindeki rotaviruslu cocuklarda yatis maliyeti.
Article Type: Report
Subject: Medical care, Cost of (Research)
Rotavirus infections (Research)
Rotavirus infections (Care and treatment)
Rotavirus infections (Economic aspects)
Children (Diseases)
Children (Research)
Children (Care and treatment)
Children (Economic aspects)
Authors: Sancar, Mesut
Dalgic, Nazan
Hasim, Ozlem
Pullu, Mine
Pub Date: 03/01/2011
Publication: Name: Journal of Pediatric Infection Publisher: Aves Yayincilik Audience: Academic Format: Magazine/Journal Subject: Health Copyright: COPYRIGHT 2011 Aves Yayincilik ISSN: 1307-1068
Issue: Date: March, 2011 Source Volume: 5 Source Issue: 1
Topic: Event Code: 310 Science & research
Geographic: Geographic Scope: Turkey Geographic Code: 7TURK Turkey
Accession Number: 295776973
Full Text: Objective: Pharmacoeconomic analyses of rotavirus routine vaccination program have been conducted in many countries due to the critical economic burden of rotavirus infections. The aim of this study was to estimate the cost of hospitalization for children with rotavirus infections.

Material and Methods: In this retrospective study, the discharge invoices of 215 inpatients (aged between 1 month and 5 years) hospitalized for treatment of rotavirus infection in Sisli Etfal Research and Training Hospital between April 1, 2008 and March 31, 2009 were evaluated. Only direct medical costs were considered in the analysis.

Results: The mean hospital stay of 215 patients was calculated as 3.74 [+ or -] 2.84 days and mean of direct medical cost was calculated as 151 USD per patient. While 33 USD of the average total direct cost was related to drug therapy, the remaining costs were bed, medical supplies, laboratory tests and venture expenses. In our comparison based on the manufacturer list price in Turkey (152 USD for Rotateq[R], and 126 USD for Rotarix[R] per a vaccine series), the prices of vaccines were found higher than the prices that were proposed for cost savings by studes in other countries.

Conclusion: Only the cost of hospitalization due to rotavirus infections was analyzed in this study. However, additional costs of non-hospitalized patients should not be ignored. In order to include rotavirus vaccine into the national vaccination program, large scale cost-effectiveness analyses are needed. We believe that reducing vaccine prices as well as informing parents by health care providers may contribute to increasing of vaccination rates, which is important in the prevention of rotavirus infections.

Key words: Rotavirus, diarrhea, hospitalization, cost, vaccination

Bir Egitim ve Arastirma Hastanesindeki Rotaviruslu Cocuklarda Yatis Maliyeti

Amac: Rotavirus enfeksiyonlarinin ekonomiye ciddi bir yuk olusturmasina bagli olarak bircok ulkede rotavirus asilama programiyla ilgili farmakoekonomik analizler yapilmistir. Bu calismada, farmakoekonomik analizlerde kullanilmak uzere, hastanede yatarak tedavi edilen rotavirus olgularinin maliyetinin hesaplanmasi amaclanmistir.

Gerec ve Yontemler: Calisma, Sisli Etfal Egitim ve Arastirma Hastanesi'nde 1 Nisan 2008-31 Mart 2009 tarihleri arasinda rotavirus enfeksiyonu nedeniyle yatarak tedavi alan 1 ay-5 yas arasi 215 hastanin fatura bilgileri uzerinden retrospektif olarak yurutulmustur. Analize sadece direkt tibbi maliyetler dahil edilmistir.

Bulgular: Ikiyuzonbes hastanin ortalama yatis suresi 3.74 [+ o -] 2.84 gun, hasta bana ortalama direkt tibbi maliyeti 234,11 TL (151 USD) olarak hesaplanmistir. Bu ortalama toplam maliyetin sadece 51 TL (33 USD)'sini ilac tedavisi olustururken, geri kalan kismini yatak, tibbi malzeme, laboratuar ve girisim maliyeti olusturmustur. Asilarin Turkiye'de uretici firma tarafondan depocuya satis fiyatlari esas alinarak yapilan karsilastirmada (bir asi serisi icin Rotateq[R] 235 TL, 152 USD; Rotarix[R] 196 TL, 126 USD), bircok ulkede asi uygulamasinin maliyet tasarrufu saglayabilmesi icin belirlenmis olan fiyatlardan daha yuksek oldugu gorulmustur.

Sonuc: Calismamizda, sadece, rotavirus enfeksiyonlarina bagli hastane yatis maliyeti analiz edilmistir. Ancak, rotavirus ishallerinin hastane disi tedavi maliyeti de oldugu goz ardi edilmemelidir. Rotavirus asilarinin ulusal asilama programina dahil edilebilmesi icin genis capli maliyet-etkililik analizlerine gereksinim vardir. Rotavirus enfeksiyonlarinin onlenmesinde asilamanin onemli oldugunu dusunuyor ve asilama oranlarinin artirilmasinda saglik personelinin ebeveynleri bilgilendirmesinin yani sira, yuksek olan asi fiyatlarinin dusurulmesinin de katkisi olacagina inaniyoruz.

Anahtar kelimeler: Rotavirus, diyare, hastane yatisi, maliyet, asilama

Giris

Bes yasina kadar tum cocuklarin en az bir kez rotavirus (RV) ile enfekte oldugu ve enfekte olanlarin cogunda da akut gastroenterit gelistigi bilinmektedir (1). Bes yas alti cocuklarda dunya genelinde gorulen olumlerin %5 kadarinin rotavirus enfeksiyonlarina bagli oldugu ve bunlarin da daha cok Sahra alti Afrika ve Guney Asya gibi gelismekte olan ulkelerde goruldugu bilinmektedir (2). Olumlerin ozellikle de 6 ay--2 yil arasi cocuklarda daha yaygin oldugu gorulmektedir (3). Dusuk gelir duzeyine sahip ulkelerde rotavirus kaynakli gastroenteritlerin yol actigi olumler sartlari hizmetlerine sinirli ulasim, hastaligi daha kucuk yasta gecirmek ve kotu beslenme kosullari gibi cesitli faktorlerden kaynaklanmaktadir. Ayrica, yuksek hijyen sartlari saglanmis olsa dahi rotavirusun feceste yuksek konsantrasyonda bulunmasi ve cevrede yasamaya devam etmesi, hastaligin yayilmasinda onemli bir etkendir (4).

1986-1999 yillari arasinda yapilmis calismalarda RV sikliginin %22 oldugu, 2000-2004 yillari arasinda ise bu oranin %30'a ciktigi belirlenmistir. Dunya Bankasi verilerine gore kisi basina dusen gayri safi milli hasila (GSMH) miktarina gore ulkeler 4 gruba ayrildiginda ishal kaynakli olumlerin %85'inin dusuk GSMH'li ulkelerde, %13'unun dusuk-orta GSMH, %2'sinin yuksek-orta GSMH ve %1'inin de yuksek GSMH'i ulkelerde gerceklestigi gorulmustur (5). Turkiye, Avrupa ulkelerini kapsayan bir calismada kisi basina dusen GSMH'ya gore yuksek-orta grupta yer almasina ragmen, dusuk gruptaki ulkelerle birlikte RV'ye bagli yillik mortalite orani en yuksek ulkelerden (>10/100 000) biri olmustur. Calismada degerlendirilen 49 ulkede yillik tahmini 6550 olum saptanirken, Turkiye, tahmini 1700 olum (%26) ile en cok olumun yasandigi ulke olarak belirtilmistir (6). Turkiye'de 1998-2009 yillari arasinda yapilmis olan farkli calismalarin sonuclarina gore akut gastroenterit nedeniyle hastaneye basvuran olgularda RV sikliginin ortalama %30 civarinda oldugu gorulmektedir (Tablo 1) (7-16).

Dunya genelinde her yil RV gastroenteritlerine bagli tahmini 114 milyon hastalik olgusu, 24 milyon poliklinik basvurusu, 2.4 milyon hastane yatisi ve 610.000 olum gerceklesmektedir (17). RV enfeksiyonlarinin direkt ve indirekt toplam yillik maliyetinin Amerika Birlesik Devletler (ABD)'inde 1 milyar dolar, Avrupa Birligi ulkelerinde ise 350 milyon Euro oldugu tahmin edilmektedir (1,18). RV enfeksiyonlari sadece hastane yatislariyla degil, poliklinik basvurulari ve is kayiplari gibi maliyetlerle de hem ulke ekonomisine hem de ailelere yuk olmaktadir (19).

RV enfeksiyonlarina karsi gelistirilen Rotarix[R] ve Rotateq[R] asilarinin hastane ve acil basvurularini yaklasik %90 azalttigi belirtilmektedir (19). 2006 yilindan beri Avrupa ulkelerinde kullanilmakta olan bu asilar su an 100'den fazla ulkede lisansli olup, Brezilya, Panama, Venezuella ve El-Salvador gibi bazi Latin Amerika ulkelerinde, ABD'de ve Avustralya'da rutin asilama programina dahil edilmistir (18,20). Su an itibariyle rotavirus asi fiyatlarinin bircok ulkede yuksek olmasi nedeniyle, rutin asilama programiyla elde edilen basarinin maliyet-etkili bir yontem olup olmadigiyla ilgili farmakoekonomik analizler devam etmektedir. Rutin asilamanin maliyet-etkili bir yontem oldugunu gosteren calismalar oldugu gibi; aksini gosteren analizler de mevcuttur. Henuz RV rutin asilama programina gecmemis ulkeler icin bu karari vermek konusunda epidemiyolojik veri ve maliyet gibi bazi kisitlamalar mevcuttur (21). Ulkeler arasi epidemiyolojik farkliliklar ve saglik sistemi farkliliklari, bir ulke tahminlerini diger bir ulke icin kullanmayi zorlastirmaktadir (22).

Bu calismada amacimiz hastaneye yatan RV olgularinin mali yukunu hesaplamak, henuz rutin asilama programina gecilmemis olan ulkemizde asilamanin farmakoekonomik boyutu hakkinda bir ongorude bulunmaktir.

Gerec ve Yontem

Bu calisma, Sisli Etfal Egitim ve Arastirma Hastanesi Cocuk Enfeksiyon Klinigi'nde, RV gastroenteriti nedeniyle 1 Nisan 2008-31 Mart 2009 tarihleri arasinda yatarak tedavi almis, 1 ay-5 yas arasi 215 cocuk hastanin hastane kayitlarindaki fatura bilgileri uzerinden retrospektif olarak yurutulmustur.

Her hastanin hastaneden taburcu oldugu tarihte duzenlenmis olan faturasi detayli olarak incelenmis, RV enfeksiyonlarinin ekonomik yukunun arastirildigi diger calismalarda oldugu gibi direkt tibbi maliyetleri hesaplanmistir. Bu direkt maliyetler; ilac harcamalari, tibbi malzeme gideri, yatak ve refakatci ucreti, laboratuar incelemelerinin maliyetlerini kapsamistir. Hesaplama zorlugu ve calismanin retrospektif yapilmasi nedeniyle saglik personeli giderleri, ebeveynlerin is kaybi, ulasim, yemek ve bebek bezi giderleri gibi indirekt maliyetler calismaya dahil edilmemistir.

T.C. Saglik Bakanligi ilac ve Eczacilik Genel Mudurlugu'nun resmi internet sitesinde yer alan ilac fiyat listesi esas alinarak Turkiye'de lisansli olan Rotateq[R] ve Rotarix[R] asilarinin depocuya satis fiyatlari uzerinden asilama sersinin maliyeti hesaplanmistir. Asi maliyeti hesaplanirken, asilarin birim kutu fiyatlari onerilen toplam dozla (Rotarix[R] icin 2 doz, Rotateq[R] icin 3 doz) carpilmistir. Asilarin oral yolla uygulanmasindan ve kullanima hazir enjektorle pazarlaniyor olmasindan dolayi asi uygulama maliyeti dikkate alinmamistir (19).

Calismanin perspektifi, calismada incelenen hastalarin sosyal guvencelerinin olmasi nedeniyle Turkiye Cumhuriyeti Sosyal Guvenlik Kurumu (devlet perspektifi) olarak belirlenmistir. Maliyetler calismanin yurutuldugu tarihler arasindaki T.C. Merkez Bankasi yillik ortalama doviz kuru uzerinden ayrica Amerikan Dolari (USD) olarak hesaplanmistir.

Bulgular

Calismada faturasi incelenen 215 hastanin 124'u erkek olup, yas ortalamasi 14.63 [+ o -] 8.66 ay olarak saptanmistir. Hastalarin 61'inde nozokomiyal RV enfeksiyonu oldugu gorulmustur. Ortalama yatis suresi 3.74 [+ o -] 2.84 gun bulunmustur.

Ikiyuzonbes hastanin RV nedeniyle hastanede yattiklari sure boyunca yapilmis olan tum direkt harcamalari fatura kayitlarindan hesaplandiginda bu hastalarin devlete toplam 50 334.21 Turk Lirasi (TL) [32 431 USDj'lik bir mali yuku oldugu bulunmustur. Calismaya dahil edilen direkt maliyetlerin hasta basina dagilimi Tablo 2'de gosterilmektedir.

Asilarin Turkiye'de uretici firma tarafindan depocuya satis fiyatlari esas alindiginda, Rotateq[R] asi serisinin 235 TL (152 USD); Rotarix[R] asi serisinin ise 196 TL (126 USD)'lik bir maliyeti oldugu hesaplanmistir (Tablo 3).

Tartisma

Calismamizda, farmakoekonomik analizlerde kullanilmak uzere, RV enfeksiyonu nedeniyle hastanede yatan 1 ay-5 yas arasi 215 hastanin yatis maliyeti hesaplanmis ve mevcut RV asilarinin maliyeti degerlendirilmistir. RV enfeksiyonu nedeniyle hastanede kalis suresi ortalama 3.74 gun, hasta basina toplam direkt maliyet yaklasik 151 USD olarak hesaplanmistir. Bu tutarin yaklasik %65'ini tani ve tedavi harcamalari olusturmaktadir. Meksika'da yapilan bir calismada yatan hasta basina toplam direkt tibbi maliyet 211 USD olup, bu maliyetin %92'sini diagnostik islemler ve ilaclar olusturmustur (4). Yine Meksika'daki baska bir calismada RV nedenli diyare sikligi %36, hastane yatis suresi ortalama 3.2 gun bulunmustur. Ulkemizde RV enfeksiyonlariyla ilgili yapilmis calismalarin verileriyle benzerlik gostermesine karsin bu calismada bir olgu basina dusen maliyet (936 USD), calismamizdaki maliyetten daha yuksek bulunmustur (23).

Gelismis ulkelerde RV olgularinin daha az goruldugu, hastane yatislarinin daha kisa oldugu; ancak saglik hizmetlerinin pahali olmasindan dolayi hastaligin mali yukunun bizdeki rakamlardan daha yuksek oldugu bilinmektedir. Ornegin ABD'de 1998 cocuk uzerinde yapilan bir calismada hastanede ortalama yatis suresi 1.9 gun, medyan direkt maliyet 4565 USD, ebeveynler icin is kaybi ortalama 3.4 gun olarak hesaplanmistir (1). Belcika'da yapilan bir calismada RV olgusu basina hastane maliyeti 732 Euro, hastane disi maliyet ise 82 Euro olarak hesaplanmistir (22).

RV enfeksiyonlarinin ulke ve toplum ekonomisine ciddi bir mali yuku oldugu bircok calismada belirtilmekte dir. Ornegin, Yeni Zellanda'da bu enfeksiyonlarin yillik toplumsal maliyeti 7.07 milyon Yeni Zelanda dolari olup bunun %41'i hastane yatislarindan kaynaklanmaktadir (18). ABD'de ise saglik sistemine toplam maliyeti 319 milyon USD, topluma maliyeti 893 milyon USD'dir (24). italya'da RV enfeksiyonlarinin yillik direkt tibbi maliyeti yaklasik 27.5 milyon Euro, indirekt maliyetlerle birlikte toplam maliyet ise yaklasik 70.5 milyon Euro olarak tahmin edilmektedir (19). Hindistan'da RV enfeksiyonlarinin tibbi ve tibbi olmayan toplam maliyetinin yillik 41-72 milyon USD oldugu gorulmektedir (2). Endonezya'da RV enfeksiyonunun direkt ve indirekt toplam yillik maliyetinin yaklasik 19.5 milyon USD oldugu hesaplanmistir (25). Tayvan'da da benzer olarak topluma toplam maliyetinin 18.5 milyon USD oldugu saptanmistir (26).

RV enfeksiyonlarina bagli morbiditeyi ve mortaliteyi onlemek, bu olgularin ulke ekonomisine olan yukunu azaltmak amaciyla bircok ulke RV rutin asilama programinin degerlendirildigi farmakoekonomik analizler yapmistir. Rutin asilanmayi maliyet-etkili bir yontem olarak kabul eden ulkeler oldugu gibi; mevcut fiyatlarla bu uygulamanin net bir tasarruf saglamayacagini ongoren ulkeler de bulunmaktadir.

Emdonezya'da Dunya Bankasi oranlari baz alinarak yapilan analizde 14 USD'lik asi kuruyle RV asisinin rutin uygulanmasinin oldukca maliyet etkili oldugu sonucuna varilmis; ancak, asi kuru fiyatinin Endonezya icin yuksek oldugu kabul edildiginden, asinin saglik sistemi perspektifinden bakildiginda 2.70 USD'dan asagi ve toplum perspektifinden bakildiginda 3.79 USD'dan asagi verilmesi durumunda mali tasarruf saglanacagi belirtilmistir (25).

Tayvan'da Dunya Saglik Orgutu (DSO)'nun standartlarina gore yapilan analizde her iki RV asisinin da maliyet etkili oldugu; ancak mali tasarruf saglanabilmesi icin asi fiyatlarinin birim doz basina; Rotarix[R] icin 41 USD veya Rotateq[R] icin 29 USD'a cekilmesi gerektigi savunulmustur. ABD saglik harcamalariyla karsilastirildiginda tibbi bakim maliyetlerinin oldukca dusuk olmasina karin, asinin yuksek maliyetli (doz basina 60-80 USD) olduguna dikkat cekilmistir (26). Bu sonuc ulkemizdeki mevcut durumla benzerlik gostermektedir.

Bes Avrupa ulkesini kapsayan bir calismada RV asilama programinin Finlandiya'da maliyet-etkili oldugu, Belcika'da toplumsal perspektiften bakildiginda maliyetetkili oldugu; ancak saglik bakim saglayicisi acisindan maliyet-etkili olmadidi, diger uc ulke olan Ingiltere, Fransa ve Hollanda'da ise maliyet-etkili bulunmadigi gorulmustur. Bu calisma sonuclarina gore sadece Finlandiya ve Belcika rutin asilamayi onerirken, diger ulkeler mevcut fiyatlarla buna karsi olduklarini belirtmislerdir. Asilama programinin maliyet-etkili olabilmesi icin asgari dusunulen fiyatlarin Belcika icin 41 Euro, Ingiltere icin 28 Euro, Finlandiya icin 51 Euro, Fransa icin 36 Euro ve Hollanda icin 46 Euro olmasi gerektigi sonucuna varilmistir (27, 28).

Israil'de cocuk basina 234 USD'lik toplam asi maliyetinin toplumsal perspektiften maliyet-etkili oldugu, 150 USD'in altinda oldugunda ise net bir mali tasarruf saglanacagi bildirilmistir (29).

Italya'da yapilan calismada toplumsal perspektiften bakildiginda asilamayla yaklasik 24.3 milyon Euro'luk maliyetin onlenebilecegi hesaplanmistir. Ancak net bir mali tasarruf elde edilmesi icin Italyan Ulusal Saglik Sistemi perspektifinden asi kuru maliyetinin 65.6 Euro'dan 46.25 Euro'ya cekilmesi gerektigi belirtilmistir (19).

ABD'de yapilan analizde de tahmini asi maliyetinden en az %50'lik bir indirim yapildiginda (60 USD'dan 27 USD'a), asi uygulamasinin net bir tasarruf saglayacagi hesaplanmistir (19). Yine ABD'de yapilan bir baska calismada asinin uretici firma fiyatinin doz basina 62.50 (kur icin 217.5) USD oldugu belirtilmis; ancak toplumsal perspektiften bakildiginda asinin doz basina 42 USD veya alti, saglik sistemi perspektifinden ise 12 USD veya alti olmasi durumunda net maliyet tasarrufu saglanabilecegi hesaplanmistir (24).

Hong Kong'daki bir calismada hukumet perspektifinden bakildiginda asilamanin maliyet-tasarrufu saglayabilmesi icin 40.92 USD'dan dusuk bir maliyeti olmasi gerektigi gorulmustur (18).

Farkli gelir duzeyindeki ulkelerde yapilmis ve rutin asilamanin maliyet-etkili oldugunun gosterildigi calismalarda bile RV asilarinin mevcut satis fiyatlariyla net bir maliyet tasarrufu saglanamadigi sonucuna varilmistir. Bu asilarin Turkiye'deki depocuya satis fiyatlarinin (Rotateq[R] kuru icin 152 USD, Rotarix[R] kuru icin 126 USD), diger ulkelerde maliyet tasarrufu saglanabilmesi icin onerilen fiyatlardan daha yuksek oldugu gorulmektedir. Ancak ulkemizde rutin asilamanin maliyet-etkili olup olmayacagina karar verilebilmesi icin sadece hastane yatislarinin degil, poliklinik basvurusu, evde tedavi ve indirekt maliyetlerin de hesaba katildigi genis capli maliyet-etkililik analizlerine gereksinim vardir. Literaturde de belirtildigi gibi bu tur kararlarin verilmesi icin her ulkenin kendi verilerini baz alarak hesaplanmis olan RV kaynakli tahmini hastane yatis ve olum oranlarina ihtiyaci vardir (21). Turkiye'de 5 yas alti cocuklardaki akut gastroenterit nedeniyle gerceklesen yillik poliklinik basvurusu ve hastane yatisi oranlarina dair ulke genelini yansitacak bir istatistiki bilgi bulunamadigi icin (Saglik Bakanligi kayitlarinda) kapsamli bir maliyet-etkililik calismasi yapilamamistir.

DSO'nun Avrupa Calisma Raporu'na gore, ulusal asi programina gecilmesinin RV'ye bagli mortalitenin yuksek oldugu Azerbaycan, Kirgizistan, Kazakistan, Tajikistan, Ozbekistan ve Turkiye'deki olumleri %80'in uzerinde onleyebilecegi belirtilmistir. Ancak yuksek mortalite oranlarina sahip bu ulkelerde mevcut asilarin fiyatinin cok yuksek olduguna dikkat cekilmistir. Raporda ayrica diyareye bagli olumlerin cogunun onlenebilir oldugu, yuksek olum oranlarinin azaltilmasinda saglik hizmetlerine cabuk ulasilmasi ve verilen hizmetin kalitesinin de onemli oldugu vurgulanmis, bu nedenle yeni bir asilama programini yer lestirmeden once bunlarin da tartisilmasi gerektigi belirtilmistir (6).

Calismamizda rotavirus enfeksiyonlarina bagli sadece hastane yatis maliyeti analiz edilmistir. Ulkemizde halen onemli bir sorun olan RV ishallerinin hastane disi tedavi maliyeti de goz onune alindiginda, sayica kucumsenmeyecek bir '5 yas alti nufus'una (Dunya Bankasi 2009 verilerine gore 6 561 000) sahip oldugumuz gerceginden hareketle, bu enfeksiyonlarin sadece ekonomik acidan degil, morbidite ve mortalite acisindan da onemli bir boyutu oldugu unutulmamalidir. Bugun guvenilirligi ve etkinligi cok sayida cocuk uzerinde kanitlanmis olan RV asilarinin ulkemizde sadece sosyoekonomik kosullari iyi olan aileler tarafindan yaptirilabildigi bilinmektedir. Asilama oranlarinin artirilmasinda saglik personelinin ebeveynleri bilgilendirmesinin yani sira yuksek olan asi fiyatlarinin dusurulmesinin de katkisi olacagina inaniyoruz.

Cikar Catismasi

Yazarlar, herhangi bir cikar catismasinin soz konusu olmadigini bildirmislerdir.

doi: 10.5152/ced.2011.03

Gelis Tarihi: 10.11.2010

Kabul Tarihi: 24.12.2010

Kaynaklar

(1.) Mast TC, Walter EB, Bulotsky M et al. Burden of Childhood Rotavirus Disease on Health Systems in the United States. The Pediatric Infectious Disease Journal 2010; 29: 19-25.

(2.) Tate JE, Shobha C, Esposito DH et al. Disease and Economic Burden of Rotavirus Diarrhoea in India. Vaccine 2009; 27: 18-24.

(3.) World Health Organization Rotavirus Bulletin, Western Pacific Region 2009; 1:1-6.

(4.) Constenla D, Velazquez FR, Rheingans RD, Antil L, Cervantes Y. Economic Impact of a Rotavirus Vaccination Program in Mexico. Rev Panam Salud Publica 2009; 25: 481-90.

(5.) Parashar UD, Gibson CJ, Bresee JS, Glass RI. Rotavirus and Severe Childhood Diarrhoea. Emerging Infectious Diseases 2006; 12: 304-6.

(6.) Williams CJ, Lobanov A, Pebody RG. Estimated Mortality and Hospital Admission Due to Rotavirus Infection in the WHO European Region. Epidemiol Infect 2009; 137: 607-16.

(7.) Bulut Y, Iseri L, Durmaz B. Akut Gastroenterit On Tanili Cocuklarda Rotavirus Pozitifligi. Inonu Universitesi Tip Fakultesi Dergisi 2003; 10: 143-5.

(8.) Karadag A, Acikgoz ZC, Avci Z ve ark. Childhood Diarrhoea in Ankara, Turkey: Epidemiological and Clinical Features of Rotavirus-Pozitive Versus Rotavirus-Negative Cases. Scandinavian Journal of Infectious Diseases 2005; 37: 269-75.

(9.) Kurugol Z, Geylani S, Karaca Y ve ark. Rotavirus Gastroenteritis Among Children Under Five Years of Age in Izmir, Turkey. Turk J Pediatr 2003; 45: 290-4.

(10.) Kurugol Z, Salman N. Rotavirus Infeksiyonlari ve Asilari. ANKEM Derg 2008; 22: 160-70.

(11.) Simsek Y, Bostanci I, Bozdayi G ve ark. 0-5 Yas Cocuklarda Akut Gastroenteritte Rotavirus Sikligi ve Serotip Ozellikleri. Turkiye Klinikleri J Pediatr 2007; 16: 165-70.

(12.) Ceyhan M, Alhan E, Salman N ve ark. Multicenter Prospective Study on the Burden of Rotavirus Gastroenteritis in Turkey, 2005-2006: A Hospital-Based Study. J Infect Dis 2009; 200: 234-8.

(13.) Bicer S, Sahin GT, Koncay B ve ark. Cocuk Acil Servisinde Saptanan Rotavirus Gastroenteriti Olgularinin Sikligi. J Pediatr Inf 2008; 3: 96-9.

(14.) Inci A, Kurtoglu MG, Baysal B. Bir Egitim ve Arastirma Hastanesinde Rotavirus Gastroenteriti Prevalansinin Arastirilmasi. Infeksiyon Dergisi 2009; 23: 79-82.

(15.) Bayraktar B, Toksoy B, Bulut E. Akut Gastroenteriti i Cocuklarda Rotavirus ve Adenovirus Saptanmasi. Klinik Dergisi 2010; 23: 15-7.

(16.) Isik Balci Y, Polat Y, Covut IE ve ark. Denizli'de 0-5 Yas Arasi Gastroenteritli Cocuklarda Rotavirus ve Adenovirus Tip 40/41 Sikligi. Yeni Tip Dergisi 2010; 27: 15-7.

(17.) Ho AM-H, Nelson E AS, Walker DG. Rotavirus Vaccination for Hong Kong Children: an Economic Evaluation from the Hong Kong Government Perspective. Arch Dis Child 2008; 93: 52-8.

(18.) Milne RJ, Grimwood K. Budget Impact and Cost-Effectiveness of Including a Pentavalent Rotavirus Vaccine in the New Zealand Childhood Immunization Schedule. Value in Health 2009; 12: 888-98.

(19.) Giammanco MD, Coniglio MA, Pignato S, Giammanco G. An Economic Analysis of Rotavirus Vaccination in Italy. Vaccine 2009; 27: 3904-11.

(20.) Parashar UD, Glass Rl. Rotavirus Vaccination in Europe:The Time Has Finally Arrived. J Pediatr Gastroenterol Nutr 2008; 46: 21-23.

(21.) Flem E, Vainio K, Dollner H et al. Rotavirus Gastroenteritis in Norway: Analysis of Prospective Surveillance and Hospital Registry Data. Scandinavian Journal of Infectious Diseases 2009; 41: 753-9.

(22.) Bilcke J, Damme PV, Smet FD et al. The Health and Economic Burden of Rotavirus Disease in Belgium. Eur J Pediatr 2008; 167: 1409-19.

(23.) Granados-Garcia V, Velazquez-Castillo R, Garduho-Espinosa J, Torres-Lopez J, Muhoz-Hernandez O. Resource Utilization and Costs of Treating Severe Rotavirus Diarrhea in Young Mexican Children From the Health Care Provider Perspective. Rev Invest Clin 2009; 61: 18-25.

(24.) Widdowson MA, Meltzer Ml, Zhang X et al. Cost-Effectiveness and Potential Impact of Rotavirus Vaccination in the United States. Pediatrics 2007; 119: 684-97.

(25.) Wilopo SA, Kilgore P, Kosen S et al. Economic Evaluation of a Routine Rotavirus Vaccination Programme in Indonesia. Vaccine 2009;

27: 67-74.

(26.) Wu CL, Yang YC, Huang LM, Chen KT. Cost-Effectiveness of Childhood Rotavirus Vaccination in Taiwan. Vaccine 2009; 27:1492-9.

(27.) Jit M, Bilcke J, Mangen MJJ et al. The Cost-Effect iven ess of Rotavirus Vaccination: Comparative Analyses for Five European Countries and Transferability in Europe. Vaccine 2009; 27: 6121-8.

(28.) Melliez H, Levybruhl D, Boelle PY et al. Cost and Cost-Effectiveness of Childhood Vaccination Against Rotavirus in France. Vaccine 2008; 26: 706-15.

(29.) Chodick G, Waisbourd-Zinman O, Shalev V et al. Potential Impact and Cost-Effectiveness Analysis of Rotavirus Vaccination of Children in ?srail. European Journal of Public Health 2009: 1-6.

Yazisma Adresi:

Correspondence Address:

Dr. Mesut Sancar

Marmara Universitesi

Eczacilik Fakultesi, Klinik

Eczacilik Bilim Dali,

Istanbul, Turkiye

Tel.:+90 216 346 40 60

E-posta:

sancarmesut@yahoo .com

Mesut Sancar [1], Nazan Dalgic [2], Ozlem Hasim [2], Mine Pullu [2]

[1] Marmara Universitesi Eczacilik Fakultesi, Klinik Eczacilik Bilim Dali, Istanbul, Turkiye

[2] Sisli Etfal Egitim ve Arastirma Hastanesi, Cocuk Enfeksiyon Klinigi, Istanbul, Turkiye
Tablo 1. Turkiye'nin farkli bolgelerde yapilmis calisma sonuclarina
gore rotaviruse bagli gastroenterit sikligi

Calismayili   Bolge           Akut         Rotavirus
                         gastroenteritli   pozitifligi
                          hasta sayisi         (%)

1998-2001     Malatya          250            21
1999-2002     Ankara          1099            36.8
2003          Izmir            920            39.8
2003-2004     K. Maras         148            25.6
2004-2005     Ankara           127            29.1
2005-2006     Ankara           338            53
2007-2008     Istanbul        1767            23.9
2007-2008     Konya           1258            21
2008-2009     Istanbul        1358            25
2008-2009     Denizli          930            26.5

Cal?smayili   Kaynak Arastirmaci

1998-2001     BULUT Y. ve Ark.
1999-2002     KARADAG A. ve Ark.
2003          KURUGOLZ. ve Ark.
2003-2004     GUL M. ve Ark.
2004-2005     SIMSEK Y. ve Ark.
2005-2006     CEYHAN M ve Ark.
2007-2008     BICER S. ve Ark.
2007-2008     INCI A. ve Ark.
2008-2009     BAYRAKTAR B. ve Ark.
2008-2009     ISIK BALCI Y. ve Ark.

Tablo 2. Rotavirus nedenli hastane yatis maliyetleri (hasta basina)

Direkt Maliyet Kalemleri            Ortalama Maliyetler

Ilac                                51.18 TL (33 USD)
Tibbi malzeme                       10.40 TL (6.7 USD)
Yatak                               55.24 TL (36 USD)
Refakatci                           26.29 TL (17 USD)
Laboratuar incelemeleri / girisim   101.56 TL (65 USD)
Genel fatura toplami                234.11 TL (151 USD)

Tablo 3. Rotavirus asilarinin Turkiye'deki birim fiyatlari ve asi
serisinin maliyeti

Asi          Referans ulke      Depocuya satis      Perakende satis
             fiyati             fiyati              fiyati

Rotateq[R]   40 Euro (Fransa)   78.37 TL (51 USD)   114.01 TL (73 USD)
Rotarix[R]   50 Euro (Fransa)   97.97 TL (63 USD)   142.32 TL (92 USD)

Asi          Onerilen     Hasta basina
             doz sayisi   maliyet *

Rotateq[R]   3            235.11 TL (152 USD)
Rotarix[R]   2            195.94 TL (126 USD)

* Depocuya satis fiyati esas al?narak hesaplanmistir
Gale Copyright: Copyright 2011 Gale, Cengage Learning. All rights reserved.