Cordelia Zvavamwe: gemeenskap gesondheid na nuwe hoogtes.
Authors: Baumgarten, Deur Robin
Kharas, Vertaal deur Floria
Pub Date: 08/01/2008
Publication: Name: Sister Namibia Publisher: Sister Namibia Audience: Academic; General Format: Magazine/Journal Subject: Social sciences; Women's issues/gender studies Copyright: COPYRIGHT 2008 Sister Namibia ISSN: 1026-9126
Issue: Date: August, 2008 Source Volume: 20 Source Issue: 3
Geographic: Geographic Scope: Namibia Geographic Code: 6NAMI Namibia
Accession Number: 188293333
Full Text: Cordelia Zvavamwe is die hoof van een van die mees suksesvolle gemeenskaps projekte wat Namibie ooit gehad het. Onder haar bekwame leierskap en bestuur het CoHeNa (Advanced Community Health Care Services Namibia) 'n belangrike rol gespeel in die bestryding van TB en Vigs in die Omaheke streek, 'n projek wat as 'n model dien in die Namibiese gemeenskaps gesondheid.

[ILLUSTRATION OMITTED]

Sy gee om vir andere

Cordelia het in die Buhera distrik in Zimbabwe grootgeword. "My ouers was die grootste invloed op my lewe. Hulle het in my geglo en my aangemoedig. My pa het altyd gese dat as hy sou sterwe, sou hy alles aan ons almal nalaat en net nie aan my broers nie--meisies en seuns was ewe gelyk in ons huishouding."

As 'n kind het Cordelia graag na andere omgesien, veral na kinders. Met verloop van tyd het sy besef dat sy die versorging na hoer hoogtes wil neem en toe besluit om verpleging to studeer. Na drie jaar se opleiding aan die Harare hospitaal het sy 'n verdere kursus vir een jaar in verloskunde gedoen en sodoende 'n derde diploma in gemeenskaps gesondheid verwerf. "Dit was besonder interesant. Nie net die verpleging van die siekes nie, maar om ook met gesonde mense te werk en op die voorkomings van siektes te konsentreer."

Cordelia het verder deeltyds gestudeer en uiteindelik 'n meesters graad in gemeenskaps gesondheid verwerf by die Universiteit van Suid Afrika. Op daardie stadium was sy werksaam as 'n streeks verpleegkundige beampte in Zimbabwe waar sy verantwoordelik was vir die welsyn van die bevolking van ongeveer 1.8 miljoen mense.

Sy het die kursus met onderskeiding geslaag en is 'n beurs aangebied vir doktorale studies. "Om voltyds te werk en te studeer was 'n groot uitdaging. Ek het altyd staat gemaak op mense en kollegas wat my ondersteuning en aanmoediging gegee het. Ek kon by hulle aanklop vir raad of om my probleme met hulle te deel. Daarvoor is ek baie dank verskulding aan hulle."

Die geboorte van CoHeNa

Cordelia het in 1999 na Namibie' verhuis en het begin werk by die Omaheke Health en Education Programme (OHEP), 'n projek van Oxfam Kanada wat in die begin stadium was. OHEP het 'n gemeenskaps projek wat Direkte Gewaarneemde Behandeling genoem word, begin om die uitdaging van een van Namibie se grootse gesondheids probleme, Tuberkulosis die hoof te bied.

Ten tye van die begin van die projek was die TB genesingsvlak in Omaheke ongeveer 28% en die mislukkingvlak was 51.4%. Met die ingryping van OHEP het die genesingsvlak gegroei tot 90% in 2001 en het sedertdien standvastig gebly bo die wereldse teiken van 85%. Die mislukkingsvlak is 0% tot op hete. Wat hierdeur bereik is, is baie belangrik omdat as 'n persoon nie die behandeling voltooi nie, dit kan lei tot die ontwikkeling van groter weerstandbiedende TB virusse. Soos die projek suksesvol gegroei het, het dit ook Vigs voorkoming en behandelling aangepak.

In 2007 het Oxfam Kanada OHEP verlaat as gevolg van beleids verandering rakende die direkte uitvoering van projekte. Dit het gelei tot die totstandkoming van CoHeNa. CoHeNa het fondse van Global Fund ontvang en het voortgegaan waar OHEP gestop het, met Cordelia Zvavamwe aan spits van sake. CoHeNa dien nou as 'n model vir Nie Regerings Organisasies en ander projekte wat gesondheids programme dwarsdeur die land aanbied.

Gemeenskap gesondheidsorg

Cordelia glo dat die sukses van CoHeNa grootliks te danke is aan die gemeenskap se deelname en hul eienaarskap van die projek se aktiwiteite. Die projek maak gebruik van Kliniek Gesondheid Kommitees wat diens doen by elke kliniek en wat bestaan uit gemeenskapslede wat gekies is deur die gemeenskap om die gesondheids aktiwiteite van die streek te behartig.

Die program bied ook opleiding en verskaf werk aan gemeenskapslede as Veldwerkers wat TB en MIV kontrolering aanmoedig op die gemeenskapsvlak. Hulle bied gesondheidsopvoeding aan, bring mense bymekaar om gesondheidsake te bespreek en werk om stigma en diskriminasie rondom TB en MIV uit te wis. Veldwerkers is opgelei om spoeg van mense by hulle se huise te kry wat later vir TB getoets sal word. As gevolg hiervan word baie meer mense, veral vroue gediagnoseer en behandel. CoHeNa is ook betrokke by groente tuin aanleg en kleinvee en pluimvee boerdery wat voedsel aanvulling verskaf aan mense wat op TB en MIV behandeling is.

Cordelia is gelukkig met die sukses van die projek veral met die noue bande wat met die gemeenskap leiers gesmee is. "Aan die begin wou die mense nie naby ons kom nie. Nou wag hulle gretig vir onse kar ome te kom." Gemeenskap leiers praat ook nou openlik oor MIV op begrafnisse en vergaderings en dit maak 'n verskil. Hulle vertel ook vir ons hoe om MIV te voorkom."

Kulturele gebruike en MIV

Wanneer die projek te doene kry met kulturele gebruike wat mense in gevaar stel om MIV infeksie op te doen, sal CoHeNa inligting daaroor voorsien en die gemeenskap lede bespreek verder die saak by hulle self.

Sy verwys na 'n gebruik waar jong manne aan die gemeenskap 'voorgestel' word as 'n groep en dan word hulle 'broers', en as 'broers' deel hulle alles, hul vroue ingesluit.

"Ons het hulle gevra om die gebruik te verduidelik en hulle het dit gedoen deur ook die goeie aspekte vanuit hulle siening uit te wys. Ons het 'n eenvoudige diagram geteken--'n sirkel met een van die vrouens in die middel met die 'broers' rondom haar. As een 'broer' MIV positief is en hy slaap met haar, wat sal met hulle almal gebeur het ons gevra." Cordelia wys daarop dat dit nie almal in die gemeenskap is wat kan sien hoe hierdie sake saamhang nie, maar diegene wat verstaan debateer met andere en later kan dit daartoe lei dat die meeste mense in the gemeenskap hul tradisies en kulturele gebruike begin ondersoek en bevraagteken. "Ons vertel niemand dat hulle verkeerd is en dat ons reg is nie. In plaas daarvan help ons hulle om die situasie self te beoordeel.

Geslag en gesondheid

Volgens Cordelia is TB verantwoordelik vir die dood van baie meer vroue in Namibie as veroorsaak deur enige ander siekte, maar vroue het gewoonlik nie die bronne of tyd om klinieke te besoek nie. "Wanneer vroue siek word, maak hulle nie hul gesondheid die belangrikste ding nie. TB tas vroue aan meestal in die periode van hul lewe waar hulle werk en kinders kry, en die gevolge van die siekte word swaar gevoel deur hul kinders en familie."

Met 'n geslagsbewuste gemeenskap gebaseerde benadering, hoop CoHeNa om die idees random wat dit beteken om 'n man of 'n vrou te wees in 'n sekere gemeenskap en die gevolge wat die kulturele gebruike op die mense se gesondheid uitoefen, aan te spreek.

"Vroue het nie toegang tot gesondheidsdienste nie omdat hulle nie die bronne behartig nie. Gewoonlik word huishoudelike finansies nie deur vrou behartig nie. Versoeke om geld vir mediese doeleindes vir hulle en hul kinders te kry, lei gewoonlik tot geweld met hul mans. Terselftertyd is die konsep van vroue regte nuut vir die gemeenskap en baie vroue het nog nie verstaan wat dit beteken om regte te he nie. Vroue moet leer om vir hulle self te werk so dat hulle kan uitbreek van die sirkel van afhanklikheid en sodoente finansieel onafhanklik word. Hulle het meer ingelig aangaande vroue regte nodig." Cordelia herken ook die afwesigheid van mans se motivering as 'n problem. "Mans is eenvoudig nie betrokke in gesondheidsake nie."

Uitbreiding na ander streke

CoHeNa was deur die Ministerie van Gesondheid en Welsyn genader om die projek na die Hardap streek uit te brei en werk het in July 2007 in die Hardap streek begin. Cordelia hoop dat hulle na meer streke sal uitbrei maar met slegs twee opgeleide personeel lede en beperkte finansies sal dit 'n uitdaging wees.

Cordelia wil graag die CoHeNa lede bedank sonder wie se bydrae die suksesse hierbo vermeld nie moontlik sou gewees het nie. Sy moedig hulle aan om met die goeie werk voort te gaan. Sy moedig ook meisies en jong mense aan om hard te studeer, hul sterk eienskappe uit te ken en dit te ontwikkel.
Gale Copyright: Copyright 2008 Gale, Cengage Learning. All rights reserved.