Childhood leukemia and electromagnetic fields/ Cocukluk cagi losemileri ve elektromanyetik alan.
Abstract: In this review, the relationship between very low frequency electromagnetic fields, originating from high voltage powerlines, and childhood leukemia was evaluated. Electromagnetic fields have biological effects. Whole populations are effected by different levels of electromagnetic fields but children are more sensible. In urban areas high voltage powerlines are the main sources of electromagnetic fields. The relation of electromagnetic fields due to high voltage powerlines and leukemia with consideration of dose-response and distance is investigated in several studies. There are different opinions on the effects of electromagnetic fields on general health. The relation between electromagnetic fields and childhood leukemia must be considered separately. Although there is no limit value, it is generally accepted that exposure to 0.4 [micro]T and over doubles the risk of leukemia in children 15 years and younger.

Key words: Electromagnetic fields, leukemia

Bu derlemede, konutlarda yuksek gerilim hatti (YGH) kaynakli, cok dusuk frekansli elektromanyetik alana maruziyet ile cocukluk cagi losemileri arasindaki iliski irdelenmistir. Elektromanyetik alan (EMA) biyolojik etkilere yol acmaktadir. Tum toplum degisik seviyelerde EMA'lara maruz kalmakla birlikte cocuklar daha duyarlidir. Kentsel alanin onemli EMA kaynaklarindan baslicasi YGH'laridir. YGH kaynakli EMA-losemi iliskisi, doz-yanit ve uzaklik acisindan cok sayidaki calismada incelenmistir. EMA ile genel saglik sonuclarina yonelik farkli gorusler dikkat cekmektedir. Ancak EMA ile cocukluk cagi losemileri iliskisi diger saglik sonuclarindan ayri tutulmalidir. Sinir bir deger belirlenmemis olmasina karsin yaygin kani, 0,4 [micro]T ve uzerindeki maruziyetlerde 15 yas ve altinda losemi riskinin 2 kat arttigidir.

Anahtar kelimeler: Elektromanyetik alan, losemi
Article Type: Author abstract
Subject: Leukemia in children (Risk factors)
Leukemia in children (Research)
Electromagnetic fields (Health aspects)
Electromagnetic fields (Research)
Author: Turkkan, Alpaslan
Pub Date: 12/01/2009
Publication: Name: The Journal of Current Pediatrics Publisher: Galenos Yayincilik Audience: Academic Format: Magazine/Journal Subject: Health Copyright: COPYRIGHT 2009 Galenos Yayincilik ISSN: 1304-9054
Issue: Date: Dec, 2009
Topic: Event Code: 310 Science & research
Geographic: Geographic Scope: Turkey Geographic Code: 7TURK Turkey
Accession Number: 218882613
Full Text: Giris

Radyasyon maddeye ve insana nufuz edebilen dalgalar veya parcaciklar bicimindeki enerji yayimi ya da aktarimidir. Radyasyon maddedeki etkisine gore iyon-lastiran (nukleer) ve iyonlastirmayan (elektromanyetik) olmak uzere ikiye ayrilmaktadir. Iyonlastiran radyasyon atom ve molekullerden elektron koparabilirken, konumuz olan iyonlastirmayan radyasyon, atomik baglari kiracak yeterli enerjiye sahip degildir. Buna karsin isinma, kimyasal reaksiyon degisimleri, hucreler ve dokularda elektrik akiminin induklenmesi yoluyla biyolojik etkilere yol acmaktadir. Elektromanyetik alan (EMA) elektrik yuklerin hareketinden dogan, elektrik ve manyetik alan bilesenlerine sahip elektromanyetik enerji iceren kuvvet alanidir (1). Kentsel alanda baslica EMA kaynaklari yuksek gerilim hatlari, trafolar, cep telefonu baz istasyonlari, radyo-televizyon-telsiz vericileri olup konutlar ve diger yapilarda da etkisini gostermektedir. Cep telefonlari da guncelligini koruyan onemli EMA kaynaklarindandir. Konutlarda ise elektrik tesisati ve elektrikli aletler EMA olusturmaktadir.

EMA'larin saglik etkileri kanser, ureme sagligi sorunlari, sinir dokusunun bozulmasi ile karakterize norodeje-neratif hastaliklar ile kalp hastaliklarina odaklanmistir (2). EMA gucu, kaynaktan uzaklastikca azalmaktadir. Bunedenle EMA kaynaklarina yakin olmanin saglik riskini artiracagi dusunulmekte ve maruziyet seviyesine ek olarak uzaklik da onemli bir degisken olarak degerlendirilmektedir. Calismalar, ozellikle 14 yasindan kucuklerde dogulan/yasanilan konutun yuksek gerilim hattina olan uzakliklari uzerine yogunlasmaktadir. Calismalarin buyuk bir cogunlugu da cocuklarin yatak odasinda yapilan tek seferlik ya da 24-48 saatlik EMA olcumleri uzerinden degerlendirme yapmaktadir.

Yapilan calismalar sonucu Uluslararasi Kanser Arastirma Merkezi (IARC) baslica yuksek gerilim hatlari ve elektrikli aletlerden kaynaklanan cok dusuk frekansli manyetik alani insanda sinirli kanita sahip kanserojen ve hayvan deneylerinde yeterli kanserojen olarak tanimlanan grup 2B'de siniflandirmistir (3). Kanserler icinde ozellikle cocukluk cagi losemilerine yonelik calismalar, sayica fazla olmasi ve anlamli iliskileri gostermesi nedenleriyle dikkat cekicidir. Derlemenin amaci, kentsel alanda cok dusuk frekansli EMA kaynagi olan yuksek gerilim hatlari ile cocukluk cagi losemileri arasindaki iliskiyi irdelemektir.

EMA Maruziyeti

Manyetik alan daha cok Amerika Birlesik Devletle-ri'nde (ABD) kullanilan gauss ya da uluslararasi kabul gormus tesla birimi ile tanimlanir. Manyetik alan olcumlerinde miligauss; 1/1000 gauss ve mikrotesla ise 1/1000000 tesla'dir. Miligauss ve mikrotesla arasindaki iliski 0,1 [micro]T=1mG seklindedir.

Onemli soru; toplumda EMA'a ne kadar maruz kalindigidir. Toplum degisik seviyelerde EMA'a maruz kalmaktadir. EMA maruziyeti acisindan yerlesim alanlarinin ve konutlarin ozelliklerine gore anlamli farkliliklar vardir. Metropolitan alanda konutlarda ve cocuk odalarindaki maruziyet; sehir, kasaba ve kirsal alana gore daha fazladir. Eski yapilar, hem is hem konut amacli kullanilan binalar ve enerji hatlarina yakin konutlarda maruziyet daha fazladir. Konutlarda maruzi-yeti elektrik tesisatinin durumu ve kullanilan elektrikli cihazlar belirler (4). Maruziyetin diger belirleyicileri, sosyal yasami ve cevreyi belirleyen yas durumu ile calisanlar icin calisma kosullaridir.

Ispanya'da kentsel alanda yapilan olcumlerde, kent ici farkliliklar dikkat cekmistir. Olculen en yuksek deger 7,3 [micro]T olup olcumlerin %14,4'u, sagliga olumsuz etkisi olabilecegi gosterilmis olan, 0,2 [micro]T'dan fazladir (5). Turkiye'de maruziyet belirlemeye yonelik az sayida calisma vardir. Ankara'da yuksek gerilim hatlari izdusumundeki ortanca deger 9,1 mG (0,91 [micro]T) olarak bulunmustur. Ortalamasi 10 mG uzerinde olan 11 (%52,4) yuksek gerilim hatti bildirilmistir (6). Hem Ispanya hem Ankara calismalari kentlerde ozellikle yuksek gerilim hatlarindan kaynaklanan EMA maruziyetinin saglik riski olusturacagini dusundurmektedir.

Uzun yasam diliminin gecirildigi konutlar EMA'a daha cok maruz kalinan yerlerdir. Bu nedenle cocuklar ve yaslilar bundan daha fazla etkilenmektedir. ABD'de konut maruziyetinin incelendigi, 992 ev ve odalarin ortasinda yapilan olcumlerde evlerin %50'sinde manyetik alanin 0,6 mG ve alti (0,06 [micro]T), %15'inde ise 2,1 mG (0,21 [micro]T) oldugu ve tum olcumlerin ortalamasinin 0,9 mG (0,09 [micro]T) oldugu bildirilmistir (7).

EMA maruziyeti acisindan saglikli sonuclara ulasmak icin bireysel maruziyet seviyelerinin de incelenmesi zorunludur. ABD'de 1000 kiside, 24 saat boyunca yapilan olcumlerde; maruziyet ortalamasi 0,89 mG (0,089 [micro]T) bulunmustur. Toplumun %14,3'unun 24 saatlik ortalama maruziyeti 2 mG'dur (0,2 [micro]T). Toplumun %6,3'unun 3 mG (0,3 [micro]T), %2,42'sinin 5 mG (0,5 [micro]T) ve %0,46'sinin 10 mG (1 [micro]T ) maruziyeti saptanmistir. Bu durumda her dort kisiden birinin ortalama 0,2 [micro]T'dan fazla EMA'a maruz kaldigi soylenebilir. Bireyler yuksek duzeyde ancak kisa sureli EMA'lara maruz kalabilmektedir. Toplumun %25'i bir saatini 4mG'den (0,4 [micro]T), %9'u ise 8 mG'den (0,8 [micro]T) yuksek alanlarda gecirmektedir. Yas gruplarina gore de maruziyet farkliliklari vardir. En fazla maruziyet ortalamasi (0,97 mG) calisma hayatindaki yas grubundadir. Bunu okul oncesi yas grubu (0,80 mG) ve okul cagi cocuklari (0,76 mG) izler (8). Taiwan'da yapilan calismada 7 yas ve altindaki cocuklarin %7,3'unun 0,3 [micro]T ve %5,4'unun 0,4 [micro]T'dan fazla maruziyeti bildirilmistir (4).

Wertheimer ve Leeper'in (9) 1979 yilinda cok dusuk frekansli EMA maruziyeti ile cocukluk cagi kanserleri arasindaki iliskiyi bildirmeleri, dikkatleri EMA'larin saglik etkileri uzerine cekmistir. Son 20 yil icinde de artan sekilde degisik EMA kaynaklari ile saglik sonuclari arasindaki iliski incelenmistir.

Doz-Yanit Iliskisi

EMA ile losemi arasindaki iliskiyi arastiran cok sayida calisma vardir. EMA ile losemi arasinda anlamli iliski olmadigini bildiren calismalar (10-13) bulunmasina karsin, 0,4 [micro]T ve ustundeki maruziyetlerde cocukluk cagi losemi riskinin 2 kat arttigi bildirilmektedir (14). Ancak riskin daha dusuk maruziyetlerde ve daha fazla oldugunu gosteren calismalar da yayinlanmistir. Tablo 1'de degisik ulkelerde yapilmis, konutlarda ve ozellikle yatak odalarindan yapilan olcumlerle YGH-lo-semi iliskisini inceleyen arastirma ornekleri ve sonuclari sunulmustur. Almanya'da yapilan calisma, gunduz maruziyetine gore gece maruziyetinde, doz yanit iliskisinin daha belirgin oldugunu gostermistir. Arastirmacilar bu durumun gece maruziyetinde melatonin hormon uretim ve saliniminin baskilanmasindan kaynaklanabilecegini bildirmektedir. Calismanin diger onemli ozelligi 4 yasindan kucuklerde riskin daha fazla oldugunu gostermesidir. Gece maruziyeti [greater than or equal to] 0,4 [micro]T olan 4 yas alti cocuklarda cocukluk cagi losemi riski 14,9 kat (%95 guven araligi =1,2-185) artmaktadir (15). Baska bir calismada riskin 6 yas altinda arttigi gosterilmistir (16). Calismalar cocuklarin EMA maruziyetine daha duyarli olup risk grubu olusturduklarini dusundurmektedir.

EMA Kaynagina Uzaklik-Losemi Iliskisi

EMA kaynaklarina yakinlik ile losemi arasinda iliski olup olmadigi tartismalidir (11). Elektrik iletim hatlarina uzaklik ile losemi arasinda gosterilen iliski diger cocukluk cagi kanserlerinde bulunamamistir (17). Tablo 1'de YGH'dan uzaklik-losemi iliskisini inceleyen calismalardan ornekler sunulmustur. Ozellikle yasamin ilk yillarinda enerji nakil hatlarina yakin yasamanin lenfoproliferatif ve myeloproliferatif hastalik riskini artirabilecegine dikkat cekilmektedir. Yuksek gerilim hattina 300 metreden yakin alanda dogan ve 15 yasina kadar yasayanlarda losemi ve lenfoma acisindan risk vardir (18). Bu calismalar enerji iletim hatlarina yakin yasamin ozellikle cocukluk cagi losemileri icin onemli bir risk olabilecegini dusundurmektedir.

Cok dusuk frekansli EMA'lar disinda radyofrekans EMA kaynagi olan televizyon ve radyo vericileri ile cocukluk cagi losemileri iliskisi de incelenmistir. Radyo ve TV vericilerine yakin yasamin losemiler ile iliskisinin olmadigini bildiren calisma (19) bulunmasina karsin; Guney Kore'de yapilan olgu/kontrol (2,884/3,082) calismasinda AM (Amplitude Modulation) radyo yansiticilarina 2 km ve daha yakin yasayan 0-14 yas grubunda tum losemiler acisindan anlamli artmis risk bildirilmektedir (20).

EMA ile losemi iliskisini gosteren calismalara ek olarak, losemi tanisi almis cocuklar arasinda EMA maruziyeti kaynakli sag kalim farkliliklari da bildirilmistir. ABD'de 386 losemili cocuk uzerinde yurutulen kohort calismasinda [greater than or equal to] 0,3 [micro]T maruziyette azalmis sag kalim gosterilmistir (21). Avustralya'da 123 losemili cocuk uzerinde televizyon yansiticilarina yakin yasam ile sag kalim iliskisi incelenmistir. Calisma, bes yillik sag kalimin yansiticiya 0-4 km. mesafede olanlarda %55, 4-12 km. arasi mesafede yasayanlarda %71 oldugunu gostermistir. Bu oranlar on yillik sag kalim icin %33 ve %62 olarak bulunmustur (22). Almanya'da 1-14 yas grubundaki 595 losemili cocuk uzerinde yapilan kohort calismasinda 0,2 [micro]T ustundeki maruziyet ile azalmis sag kalim iliskisi bildirilmistir (23).

Sonuc

EMA'nin saglik etkilerine yonelik farkli gorusler bulunmaktadir. EMA'in genel saglik sorunlari acisindan yeterli kaniti olmadigi, oncelikli halk sagligi sorunu olmadigi bildirilmektedir (24). Ancak, EMA maruziyeti acisindan cocukluk cagi losemilerini diger saglik sonuclarindan ayri tutmak gereklidir. Bir meta analiz calismasinda EMA'larin onemli halk sagligi sorunu oldugu, risk siddeti orta derecede olsa da guclu ve tutarli bir sekilde iliskinin gosterildigi saptanmaktadir (25). Losemi ile EMA arasinda iliski olmadigini bildiren calismalara karsin, doza ve kaynaga uzak yasam ile iliskisini gosteren calismalar goz ardi edilemez bulgular sunmaktadir. Ulusal Cevre Sagligi Bilim Enstitusu, bilimsel kanitlar acisindan EMA ile saglik arasindaki zayif iliskiye karsin cocukluk cagi losemilerinde bu iliskinin goz ardi edilemeyecegini bildirmektedir (26). Calismalar farkli dozlardaki riske dikkat cekmekle birlikte ozellikle 0,3 ve 0,4 [micro]T uzerinde yogunlasilmaktadir.

Yasam alanlarinda EMA maruziyeti saglik riski olusturdugu dusunulen seviyelerin uzerinde olabilmektedir. Ozellikle eski yapilar, kentsel alan, yuksek gerilim hattina yakin yasam, basta cocuklar olmak uzere saglik riski tasimaktadir. Yuksek gerilim hatti kaynakli cok dusuk frekansli EMA'larin olasi kanserojen oldugu, 0,2 [micro]T ve uzeri maruziyette riskin olusabilecegi, cocuklarin yetiskinlere gore daha duyarli oldugu ve gece maruziyetinin daha riskli oldugu unutulmamalidir.

Hastalik olusumuna ek olarak losemili hastalarda EMA maruziyetinin sag kalim suresini etkileyebilecegi ayrintili incelemeye deger bir konudur.

EMA kaynakli saglik risklerinin azaltilmasi saglikli kentlesme ile gerceklesebilir. Ozellikle EMA maruziyeti acisindan risk grubunu olusturan 15 yas alti grubun toplu yasadigi kres, anaokulu, okul, eglence merkezleri, spor kompleksleri ve saglik kuruluslarinin kurulma asamasinda, EMA olcumlerinin yapilarak saglik etki degerlendirmelerinin yapilmasi gereklidir. Yine bu alanlarda faaliyet gosteren kurum/kuruluslarda olcumler ile saptanan riskli alanlar icin korunmaya yonelik onlemler uygulanmalidir.

EMA'larin olumsuz saglik etkilerinden korunmanin bir yolu da ailelerin ve toplumun EMA'lar ve ozellikle cocuklarin maruziyetini azaltacak onlemler hakkinda bilgilendirilmesi ve toplumsal bilinc olusturulmasidir.

Gelis Tarihi/Received: 25.02.2009

Kabul Tarihi/Accepted: 19.08.2009

Kaynaklar

(1.) Seker S, Cerezci O. Radyasyon Kusatmasi. 1. Basim. Istanbul: Bogazici Universitesi Yayinevi ve Matbaasi; 2000.

(2.) Feychting M, Ahlbom A, Kheifets L. EMF and Health. Annu Rev Public Health 2005; 26:165-89.

(3.) International Agency for Research on Cancer. IARC Monographs on the evaluation of carcinogenic risk to humans. IARC 2002; vol. 80.

(4.) Li C, Mezei G, Sung FC, Silva M, Chen PC, Lee PC et al. Survey of residential extremely-low frequency magnetic field exposure among children in Taiwan. Environ Int 2007; 33: 233-8.

(5.) Paniagua JM, Jimenez A, Rufo M, Gutierrez JA, Gomez FJ, Antolin A. Exposure to extremely low frequency magnetic fields in an urban area. Radiat Environ Biophys 2007; 46:69-76.

(6.) Vaizoglu SA, Gocgeldi E, Tekbas OF, Guler C. Bir Buyukse-hir Belediyesi sinirlari icinde yuksek gerilim hatlarina bagli dusuk frekansli elektromanyetik kirlilik duzeylerinin incelenmesi. XI Ulusal Halk Sagligi Kongresi, 23-26 Ekim 2007, Denizli, Kongre Kitabi, s.229, 2007.

(7.) Zaffanella L. Survey of residential magnetic field sources, Volume 1: Goals, Results and Conclusions. Palo Alto: CA Electric Power Research Institute; 1993. EPRI Report No. TR-102759.

(8.) Zaffanella L, Kalton GW. Survey of Personal Magnetic Field Exposure Phase II:1000-Person Survey EMFRAPID Program Engineering Project, 6. Oak Ridge: TN Lockheed Martin Energy Systems Inc, 1998.

(9.) Wertheimer N, Leeper E. Electrical wiring configurations and childhood cancer. Am J Epidemiol 1979; 109:273-84.

(10.) Verkasalo PK, Pukkala E, Hongisto MY, Valjus JE, Jarvinen PJ, Heikkila KV et al. Risk of cancer in Finnish children living close to power lines. BMJ 1993; 307:895-9.

(11.) UK Childhood Cancer Study Investigators. Childhood cancer and residential proximity to power lines. Br J Cancer 2000; 83:1573-80.

(12.) Tynes T, Haldorsen T. Electromagnetic fields and cancer in children residing near Norwegian high-voltage power lines. Am J Epidemiol 1997; 145:219-26.

(13.) UK Childhood Cancer Study Investigators. Exposure to power-frequency magnetic fields and the risk of childhood cancer. Lancet 1999; 9194:1925-31.

(14.) Ahlbom A, Day N, Feychting M, Roman E, Skinner J, Dockerty J et al. A pooled analysis of magnetic fields and childhood leukaemia. Br J Cancer 2000; 83:692-8.

(15.) Schuz J, Grigat JP, Brinkmann K, Michaelis J. Residential magnetic fields as a risk factor for childhood acute leukaemia: results from a German population-based case-control study. Int J Cancer 2001; 91:728-35.

(16.) Green LM, Miller AB, Villeneuve PJ, Agnew DA, Greenberg ML, Li J et al. A case-control study of childhood leukemia in southern Ontario, Canada, and exposure to magnetic fields in residences. Int J Cancer 1999; 82:161-70.

(17.) Draper G, Vincent T, Kroll ME, Swanson J. Childhood cancer in relation to distance from high voltage power lines in England and Wales: a case-control study. BMJ 2005; 330:1290-5.

(18.) Lowenthal RM, Tuck DM, Bray IC. Residential exposure to electric power transmission lines and risk of lymphoproli-ferative and myeloproliferative disorders: a case-control study. Intern Med J 2007; 37:614-9.

(19.) Merzenich H, Schmiedel S, Bennack S, Bruggemeyer H, Philipp J, Blettner M et al. Childhood leukemia in relation to radio frequency electromagnetic fields in the vicinity of TV and radio broadcast transmitters. Am J Epidemiol 2008; 168:1169-78.

(20.) Ha M, Im H, Lee M, Kim HJ, Kim BC, Gimm YM et al. Radiofrequency radiation exposure from AM radio transmitters and childhood leukemia and brain cancer. Am J Epidemiol 2007; 166:270-9.

(21.) Foliart DE, Pollock BH, Mezei G, Iriye R, Silva JM, Ebi KL, et al. Magnetic field exposure and long-term survival among children with leukaemia. Br J Cancer 2006; 1:161-4.

(22.) Hocking B, Gordon I. Decreased survival for childhood leukemia in proximity to television towers. Arch Environ Health 2003; 9:560-4.

(23.) Svendsen AL, Weihkopf T, Kaatsch P, Schuz J. Exposure to magnetic fields and survival after diagnosis of childhood leukemia: a German cohort study. Cancer Epidemiol Biomarkers Prev 2007; 16:1167-71.

(24.) Otto M, Muhlendahl KEV. Elektromagnetic fields (EMF): Do they play a role in children's environmental health (CEH)? Int J Hyg Environ Health 2007; 210:635-44.

(25.) Wartenberg D. Residential EMF Exposure and Childhood Leukemia: Meta-Analysis and Population Attributable Risk. Bioelectromagnetics Supplement 2001; 5:86-104.

(26.) National Institute of Environmental Health Sciences. National Institute of Environmental Health Sciences Report on Health Effects from Exposure to Power-Line Frequency Electric and Magnetic Fields. NIH Publication No. 99-4493. Research Triangle Park; 1999. p.12-4.

(27.) Kabuto M, Nitta H, Yamamoto S, Yamaguchi N, Akiba S, Honda Y et al. Childhood leukemia and magnetic fields in Japan: a casecontrol study of childhood leukemia and residential power-frequency magnetic fields in Japan. Int J Cancer 2006; 119: 643-50.

(28.) Feizi AA, Arabi MA. Acute childhood leukemias and exposure to magnetic fields generated by high voltage overhead power lines-a risk factor in Iran. Asian Pac J Cancer Prev 2007; 8:69-72 .

(29.) Schuz J, Svendsen AL, Linet MS, McBride ML, Roman E, Feychting M, et al. Nighttime exposure to electromagnetic fields and childhood leukemia: an extended pooled analysis. Am J Epidemiol 2007; 166:263-9.

(30.) Greenland S, Sheppard AR, Kaune WT, Poole C, Kelsh MA. A pooled analysis of magnetic fields, wire codes, and childhood leukemia. Epidemiology 2000; 11:624-34.

(31.) Feychting M, Ahlbom A. Magnetic fields and cancer in children residing near Swedish high-voltage power lines. Am J Epidemiol 1993; 138:467-81.

Yazisma Adresi/Address for Correspondence Dr. Alpaslan Turkkan Uludag Universitesi Tip Fakultesi, Halk Sagligi Anabilim Dali Gorukle Kampusu 16059 Bursa, Turkiye Tel.: +90224 295 42 81 Faks: +90 224 245 0913 E-posta: aturkkan@uludag.edu.tr

Alpaslan Turkkan Uludag Universitesi Tip Fakultesi Halk Sagligi Anabilim Dali Bursa, Turkiye
Tablo 1. Yuksek gerilim hatti kaynakli EMA ile cocukluk cagi
losemileri iliskisini arastiran calisma ornekleri

Yil (ref)     Caliima       Yas    Olgu   Kontrol
                tipi       grubu   sayi     sayi

1993 (31)   Olgu/kontrol    0-15    141       554
1999 (16)   Olgu/kontrol    0-14     29        33
2000 (30)    Meta analiz    0-14   2656      7084
2000 (14)    Meta analiz    0-14   3247     10400
2001 (15)   Olgu/kontrol    0-14    514      1301
2005 (17)   Olgu/kontrol    0-14   9700      9700
2006 (27)   Olgu/kontrol    0-15    251       495
2007 (18)   Olgu/kontrol    0-94    854       854
2007 (28)   Olgu/kontrol    0-14     60        59
2007 (29)    Meta analiz    0-16   1842      3099

Yil (ref)    Deger                            Uzaklik       OR *
            ([mu]T)                           (metre)   (%95 GA) **

1993 (31)   [greater than or equal to] 0,2         --    2,7 (1,0-6,3)
            [greater than or equal to] 0,3         --    3,8 (1,4-9,3)
1999 (16)   [greater than or equal to] 0,14        --   4,5 (1,3-15,9)
2000 (30)   > 0,3                                  --    1,7 (1,2-2,3)
2000 (14)   [greater than or equal to] 0,4         --    2,0 (1,2-3,1)
2001 (15)   [greater than or equal to] 0,2         --    3,2 (1,3-7,8)
            [greater than or equal to] 0,4         --   5,5 (1,1-26,6)
2005 (17)   --                                   <200    1,6 (1,1-2,4)
            --                                200-599   1,2 (1,0-1,47)
2006 (27)   >[greater than or equal to] 0,4             4,67 (1,1-19,0
2007 (18)   --                                   <300   3,23 (1,3-8,3)
2007 (28)   [greater than or equal to] 0,45        --   3,6 (1,1-12,4)
            --                                   <500   8,8 (1,7-58,4)
2007 (29)   [greater than or equal to] 0,4         --    1,9 (1,1-3,3)

* OR: Odds ratio (risk orani)

** %95 GA: %95 guven araligi
Gale Copyright: Copyright 2009 Gale, Cengage Learning. All rights reserved.